महाराष्ट्र कोतवाल (महसूल सेवक) भरती अभ्यासक्रम 2026 – Mahasul Sevak Syllabus & Exam Pattern PDF

Kotwal (Mahasul Sevak) Bharti Syllabus 2026 : महाराष्ट्र शासनाने महसूल विभागातील ‘कोतवाल’ या पदाचे नाव बदलून आता अधिकृतपणे ‘महसूल सेवक’ (Mahasul Sevak) असे केले आहे. नवीन नियमानुसार महसूल सेवक (कोतवाल) भरती ही तालुकास्तरीय तहसील कार्यालयामार्फत राबवली जाते. या परीक्षेमध्ये एकूण ५० बहुपर्यायी प्रश्न (१०० गुण) विचारले जातात. या लेखात आपण महसूल सेवक (कोतवाल) भरतीचा नवीन शासन निर्णयानुसार सविस्तर अभ्यासक्रम, परीक्षा स्वरूप, गुणविभागणी आणि मोफत सराव पेपर्स सविस्तर पाहणार आहोत.

📢 महत्त्वाची बातमी : कोतवाल पदाचे नवीन नाव आता ‘महसूल सेवक’

महाराष्ट्र राज्य मंत्रिमंडळाच्या बैठकीत महसूल विभागातील ग्रामीण पातळीवर काम करणाऱ्या कोतवाल संवर्गातील कर्मचाऱ्यांच्या मागणीचा विचार करून कोतवाल पदाचे नामकरण ‘महसूल सेवक’ करण्याचा ऐतिहासिक निर्णय घेण्यात आला आहे. तसेच त्यांच्या मानधनात वाढ करून ते ₹१५,०००/- प्रति महिना करण्यात आले आहे. महसूल सेवक हे तलाठी, मंडळ अधिकारी व तहसीलदार यांच्या मार्गदर्शनाखाली गाव पातळीवर महसूल व प्रशासकीय कामकाज पाहतात.

👉 कोतवाल (महसूल सेवक) पदाचे काम व कर्तव्ये सविस्तर माहिती येथे वाचा

Mahasul Sevak / Kotwal Bharti 2026 : संक्षिप्त माहिती

Kotwal / Mahasul Sevak Exam Pattern 2026 – परीक्षा स्वरूप

महसूल सेवक (कोतवाल) पदासाठी १०० गुणांची लेखी परीक्षा घेतली जाते. परीक्षेचे स्वरूप खालीलप्रमाणे असते:

• सर्व प्रश्न वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी (MCQ) स्वरूपाचे असतील.
• प्रत्येक प्रश्नाला २ गुण असतील.
• या परीक्षेत कोणतीही नकारात्मक गुणपद्धती (No Negative Marking) नसते.
• परीक्षेचा दर्जा सर्वसाधारणपणे ४थी ते १०वी च्या शालेय अभ्यासक्रमावर आधारित असतो.

महसूल सेवक (कोतवाल) सविस्तर विषयनिहाय अभ्यासक्रम (Syllabus in Marathi)

१. मराठी व्याकरण (Marathi Grammar) – ३० गुण

मराठी विषयामध्ये भाषेचे मूलभूत ज्ञान, व्याकरण आणि शब्दसंग्रहावर प्रश्न विचारले जातात. महत्त्वाचे घटक:

• वाक्यरचना व प्रकार – शुद्ध लेखन, विरामचिन्हे, अचूक वाक्य रचना
• नाम व नामाचे प्रकार
• सर्वनाम व प्रकार
• विशेषण व विशेषणाचे प्रकार
• क्रियापद – काळ व काळाचे प्रकार ओळखा
• लिंग व वचन विचार
• प्रयोग व प्रयोगाचे प्रकार
• समास
• संधी व संधीचे प्रकार
• विभक्ती व विभक्ती प्रत्यय
• समानार्थी शब्द व विरुद्धार्थी शब्द
• मराठी म्हणी व वाक्यप्रचार व अर्थ
• शब्दसमूहाबद्दल एक शब्द
• प्रसिद्ध पुस्तके, कादंबऱ्या व लेखक व त्यांची टोपणनावे

२. सामान्य ज्ञान व स्थानिक जिल्हा माहिती (General Knowledge) – ४० गुण

हा विषय कोतवाल / महसूल सेवक परीक्षेत सर्वाधिक गुणांचा (४० गुण) असतो. यात संबंधित जिल्ह्याची सविस्तर माहिती विचारली जाते:

• स्थानिक जिल्हा विशेष माहिती : ज्या तालुक्यात / जिल्ह्यात अर्ज केला आहे त्या जिल्ह्याचा इतिहास, तालुके, नद्या, धरणे, किल्ले, पर्यटन स्थळे व प्रसिद्ध ठिकाणे.
• महसूल प्रशासन व कोतवाल कर्तव्ये : महसूल खात्याची उतरंड (ग्राम पातळी ते जिल्हाधिकारी), तलाठी, कोतवाल, पोलीस पाटील यांची कर्तव्ये व अधिकार.
• महाराष्ट्राचा व भारताचा इतिहास : प्रमुख समाजसुधारक, स्वातंत्र्य लढा, ऐतिहासिक घडामोडी.
• महाराष्ट्राचा व भारताचा भूगोल : डोंगररांगा, नद्या, कृषी पिके, खनिज संपत्ती.
• नागरीक शास्त्र व भारतीय राज्यघटना : मूलभूत अधिकार, कर्तव्ये, ग्रामपंचायत व स्थानिक स्वराज्य संस्था.
• चालू घडामोडी (Current Affairs) : राज्य व राष्ट्रीय स्तरावरील महत्त्वाच्या घटना, क्रीडा घडामोडी, महत्त्वाचे पुरस्कार व दिनविशेष.

३. अंकगणित (Arithmetic) – २० गुण

• बेरीज, वजाबाकी, गुणाकार, भागाकार (सरळरूप)
• वर्ग व वर्गमूळ, घन व घनमूळ
• लसावि व मसावि (LCM & HCF)
• सरासरी (Average)
• नफा आणि तोटा (Profit & Loss)
• काळ, काम आणि वेग
• सरळव्याज व चक्रवाढ व्याज (Simple & Compound Interest)
• परिमाणे व मापनाची एकके

४. बुद्धिमत्ता चाचणी (Mental Ability & Reasoning) – १० गुण

• संख्या मालिका व अक्षर मालिका (Number & Alphabet Series)
• विसंगत घटक व वेगळा शब्द/अंक ओळखणे (Odd Man Out)
• समसंबंध (Analogy) – अंक, शब्द व आकृत्या
• नातेसंबंध (Blood Relations)
• दिशा ज्ञान चाचणी (Directions)
• कालमापन, घड्याळ व दिनदर्शिका (Clock & Calendar)
• सांकेतिक भाषा व कोडिंग (Coding – Decoding)

महसूल सेवक (कोतवाल) भरती अभ्यासक्रम PDF Download

महाराष्ट्र कोतवाल (महसूल सेवक) भरती अधिकृत जाहिरात व विषयनिहाय अभ्यासक्रम PDF डाऊनलोड करण्यासाठी खालील लिंकवर क्लिक करा:

📥 कोतवाल (महसूल सेवक) भरती अभ्यासक्रम PDF डाउनलोड करा

नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs – Kotwal / Mahasul Sevak Bharti)

प्र. १ : कोतवाल पदाचे नवीन नाव काय आहे?

उत्तर : महाराष्ट्र राज्य शासनाने शासन निर्णयाद्वारे कोतवाल या पदाचे नाव बदलून आता अधिकृतपणे ‘महसूल सेवक’ (Mahasul Sevak) असे केले आहे.

प्र. २ : महसूल सेवक (कोतवाल) पदासाठी शैक्षणिक पात्रता काय आहे?

उत्तर : या पदासाठी उमेदवार स्थानिक गावाचा रहिवासी असावा आणि किमान ४थी उत्तीर्ण (किंवा संबंधित जिल्ह्याच्या जाहिरातीनुसार १०वी उत्तीर्ण) असणे आवश्यक असते.

प्र. ३ : महसूल सेवक परीक्षेत निगेटिव्ह मार्किंग असते का?

उत्तर : नाही, कोतवाल (महसूल सेवक) भरती परीक्षेमध्ये कोणतीही नकारात्मक गुणपद्धती (No Negative Marking) नसते. एकूण ५० प्रश्न १०० गुणांसाठी विचारले जातात.

प्र. ४ : महसूल सेवक (कोतवाल) पदाचे मानधन किती असते?

उत्तर : महाराष्ट्र शासनाने केलेल्या सुधारणेनुसार महसूल सेवक पदासाठी दरमहा ₹१५,०००/- मानधन निश्चित करण्यात आले आहे.