मराठी समानार्थी शब्द (650+) : 10th SSC, MPSC
मराठी समानार्थी शब्द (Samanarthi Shabd in Marathi): मराठी भाषेमध्ये आणि विशेषतः शालेय व स्पर्धा परीक्षांमध्ये ‘शब्दसंग्रह’ (Vocabulary) हा अत्यंत निर्णायक घटक मानला जातो. एखाद्या शब्दाचा मूळ अर्थ न बदलता त्याच अर्थाचा वापरला जाणारा दुसरा पर्यायी शब्द म्हणजे समानार्थी शब्द (Similar / Synonymous Words) होय.
MPSC (राज्यसेवा, गट ब व गट क संयुक्त परीक्षा), इयत्ता १० वी (SSC Board), महाराष्ट्र पोलीस भरती, तलाठी भरती, तसेच जिल्हा परिषद व सरळसेवा भरती परीक्षांमध्ये समानार्थी शब्दांवर हमखास २ ते ५ प्रश्न विचारले जातात. विद्यार्थ्यांना एकाच ठिकाणी परिपूर्ण अभ्यास करता यावा यासाठी महासरावने प्रमाणित व्याकरण पुस्तकांनुसार ९००+ मराठी समानार्थी शब्दांची वर्णक्रमानुसार यादी (अ ते ज्ञ) आणि मोफत PDF उपलब्ध करून दिली आहे.
📄 मराठी समानार्थी शब्द संग्रह PDF Download (९००+ शब्द)
परीक्षेच्या जलद रिव्हिजनसाठी Top ५० महत्त्वाचे शब्द आणि अ ते ज्ञ संपूर्ण शब्दकोश असणारी ३३ पानांची अधिकृत PDF मोफत डाउनलोड करा.
⚡ जलद नेव्हिगेशन (वर्णक्रमानुसार अक्षरावर क्लिक करा):
परीक्षेत सर्वाधिक विचारले जाणारे Top 50 मराठी समानार्थी शब्द
मागील १० वर्षांतील MPSC, पोलीस भरती, तलाठी व शालेय बोर्डाच्या प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केले असता खालील ५० शब्द आणि त्यांचे एकापेक्षा जास्त पर्यायी समानार्थी शब्द वारंवार विचारले गेले आहेत. हे शब्द तोंडपाठ असणे अनिवार्य आहे:
| क्र. | शब्द | सर्व समानार्थी शब्द (Exam Synonyms) |
|---|---|---|
| 1 | आकाश | आभाळ, गगन, नभ, अंबर, व्योम, ख, अंतरिक्ष, तारांगण |
| 2 | अग्नी | आग, अनल, पावक, वन्ही, वैश्वानर, हुताशन, शिखी, कृशानु, विस्तव |
| 3 | पाणी | जल, नीर, तोय, उदक, पय, जीवन, सलील, वारी, अंबू |
| 4 | सूर्य | भास्कर, रवी, दिनकर, दिवाकर, भानू, प्रभाकर, मित्र, सविता, सहस्त्रकिरण, चंडांशू |
| 5 | चंद्र | शशी, विधू, सोम, हिमांशू, सुधांशू, सुधाकर, निशानाथ, रजनीनाथ, शशांक, कलानिधी |
| 6 | समुद्र | सागर, सिंधू, जलधी, उदधी, रत्नाकर, पयोधी, अर्णव, अब्धी, वारिराशी |
| 7 | पृथ्वी | धरणी, वसुंधरा, भूमी, धरा, धरती, मही, रसा, क्षिती, अवनी |
| 8 | वृक्ष / झाड | तरू, द्रुम, पादप, अगम, विटप |
| 9 | वारा | पवन, वायू, समीर, अनिल, मरुत, वात |
| 10 | पक्षी | खग, विहंग, विहग, द्विज, पखेरू, अंडज, शकुंत |
| 11 | घोडा | अश्व, हय, वारू, तुरग, तुरंग, तुरंगम, बाजी |
| 12 | हत्ती | गज, कुंजर, करी, सारंग, वारण, नाग, द्विरद |
| 13 | सिंह | केसरी, पंचानन, मृगेंद्र, शार्दूल, वनराज, मृगराज |
| 14 | वाघ | व्याघ्र, शार्दूल |
| 15 | साप | सर्प, भुजंग, अहि, पन्नग, व्याळ, फणी, उरग |
| 16 | कमळ | पंकज, अंबुज, नीरज, राजीव, पदम, नलिनी, अब्ज, सरोज, अरविंद |
| 17 | फूल | पुष्प, कुसुम, सुमन, प्रसूण |
| 18 | डोळा | नयन, चक्षू, नेत्र, लोचन, दृष्टी, अक्षी |
| 19 | आई | माता, जननी, माय, माउली, जन्मदात्री, अंबा |
| 20 | वडील / बाप | पिता, जनक, जन्मदाता, तात |
| 21 | मुलगा | पुत्र, सुत, लेक, नंदन, आत्मज, तनुज |
| 22 | मुलगी | कन्या, पुत्री, सुता, लेक, नंदिनी, आत्मजा, तनुजा |
| 23 | मित्र | सखा, सोबती, दोस्त, स्नेही, सहचर, सुहृद |
| 24 | शत्रू | अरी, रिपू, वैरी, दुष्मन, विरोधक |
| 25 | राजा | नृप, भूपती, नृपती, महीपती, नरेश, भूपाल, राव |
| 26 | घर | सदन, भवन, गृह, गेह, आलय, निवास, निकेतन, धाम |
| 27 | रात्र | निशा, रजनी, यामिनी, रार्वरी, रात |
| 28 | दिवस | दिन, वार, वासर, अहन् |
| 29 | सोने | सुवर्ण, कनक, हेम, कांचन, हिरण्य |
| 30 | अमृत | सुधा, पियुष, संजीवनी |
| 31 | विष | गरळ, हलाहल, कालकूट, माहूर |
| 32 | युद्ध | लढा, संग्राम, रण, समर, झुंज, लढाई |
| 33 | पर्वत / डोंगर | गिरी, अचल, नग, भूधर, शैल, अद्रि |
| 34 | नदी | सरिता, तटिनी, तरंगिणी, वाहिनी, जीवनदायिनी |
| 35 | कावळा | काक, एकाक्ष, वायस |
| 36 | कासव | कूर्म, कमठ, कच्छप |
| 37 | गाय | धेनू, गोमाता, सुरभी |
| 38 | गणपती | गजानन, वक्रतुंड, लंबोदर, विघ्नहर्ता, विनायक, हेरंब, भालचंद्र |
| 39 | कृष्ण | वासुदेव, देवकीपुत्र, मुरलीधर, कान्हा, मुरारी, श्याम |
| 40 | शंकर / शिव | महादेव, त्रिनेत्र, चंद्रशेखर, महेश, भालचंद्र, नीळकंठ, रुद्र |
| 41 | विष्णू | नारायण, रमापती, केशव, अच्युत, माधव, गोविंद, वासुदेव |
| 42 | लक्ष्मी | रमा, कमला, इंदिरा, वैष्णवी, श्री, पद्माता |
| 43 | सरस्वती | शारदा, भारती, वाग्देवी, वीणापाणी, ब्राह्मी |
| 44 | इंद्र | सुरेंद्र, देवेंद्र, शक्र, पुरंदर, वज्रपाणी, वासव |
| 45 | अरण्य / जंगल | वन, रान, कानन, विपिन, अटावी |
| 46 | अंधार | काळोख, तिमिर, तम, अंधकार |
| 47 | उजेड / प्रकाश | तेज, प्रभा, आलोक, आभा, दीप्ती |
| 48 | शरीर / देह | काया, तनू, अंग, वपू |
| 49 | हात | कर, हस्त, बाहू, भुजा |
| 50 | वीज | विद्युत, चपला, तडिता, सौदामिनी |
वर्णक्रमानुसार अ ते ज्ञ संपूर्ण मराठी समानार्थी शब्द यादी (९००+ शब्द)
खालील संपूर्ण शब्दसंग्रह अ ते ज्ञ या मराठी वर्णक्रमानुसार मांडला आहे. तुम्ही आवश्यकतेनुसार शोधून अभ्यास करू शकता:
अक्षर ‘अ’ ने सुरू होणारे समानार्थी शब्द (102)
| क्र. | शब्द | समानार्थी शब्द |
|---|---|---|
| 1 | अश्व | घोड, घोडा, तुरंग, तुरंगम, तुरग, बाजी, वारु, वारू, हय |
| 2 | अंक | आकडा, मांडी |
| 3 | अभिनव | नवीन, नूतन, अपूर्व |
| 4 | अहंकार | अभिमान, गर्व, घमेंड, ताठा, दर्प, पोत, मद |
| 5 | अमृत | पियुष, पीयुष, संजीवनी, सुधा |
| 6 | अमित | असंख्य, अगणित, अमर्याद, अपार |
| 7 | अर्ज | प्रार्थना, विनंती |
| 8 | अंधार | अंधकार, काळोख, तम, तिमिर |
| 9 | अगत्य | अस्था, कळकळ, आपुलकी, कळवळा, आदर |
| 10 | अपंग | व्यंग, लुळा, विकलांग, पांगळा |
| 11 | अघोर | भीतिदायक, भयंकर, वाईट |
| 12 | अघटित | विलक्षण, चमत्कारिक, असंभाव्य |
| 13 | अनमान | हयगय, उपेक्षा, दुलर्क्ष, अनादर |
| 14 | अचानक | अनपेक्षित, एकाएकी |
| 15 | अनर्थ | अनिष्ट, अरिष्ट, संकट, संकटमय प्रसंग |
| 16 | अनल | निखारा, अग्नी, विस्तव, पावक, वन्ही, वैश्वानर, अंगार, कृशान, आगीन, आग्न, हुताशन, जातवेद, शिखी |
| 17 | अभिषेक = अभिशेष, अभिषव.अभिनय | हावभाव, अंगविक्षेप |
| 18 | अभ्यास = व्यासंग, सराव, परिपाठ.अमित = अगणित, अमर्याद, असंख्य,अयश | पराभव, दुलौकिक, अपमान |
| 19 | अर्जुन | पार्थ, धनंजय, फाल्गुन, भारत, किरीट |
| 20 | अश्व = घोडा, हय, तुरग, तुरंग, तुरंगम, वारू, बाजी, अस्प.अही | सर्प, साप, भुजंग, ब्याळ, उरग, पत्रग, फणी |
| 21 | अर्थ | अभिप्राय, भाव, तात्पर्य, हेतू, मतलब, आशय, उद्देश, भावार्थ |
| 22 | अंबर | अवकाश, आकाश, आभाळ, ख, गगन, नभ, व्योम |
| 23 | अग्नी | आग, अनल, पावक, वन्ही, वैश्वानर, हुताशन, शिखी, कृशानु, विस्तव |
| 24 | अरण्य | वन, रान, कानन, विपिन, अटावी, कांतार |
| 25 | अहि | सर्प, साप, भुजंग, व्याळ, उरग, पन्नग, फणी |
| 26 | अचंबा | नवल, आश्चर्य, विस्मय, ताज्जुब |
| 27 | अतिथी | पाहुणा, अभ्यागत |
| 28 | अधीर | उतावळा, अधीरचित्त, आतुर, व्याकूळ |
| 29 | अपराध | गुन्हा, दोष, कूसूर, प्रमाद |
| 30 | अपमान | अवमान, मानभंग, अनादर, उपेक्षा |
| 31 | अभिवादन | नमस्कार, वंदन, प्रणिपात, नमन |
| 32 | अभियान | मोहीम, उपक्रम |
| 33 | अभ्यास | व्यासंग, सराव, परिपाठ |
| 34 | अमृततुल्य | गोड, मधुर, स्वादिष्ट |
| 35 | अडचण | समस्या, पेच, विघ्न, संकट, खोडा |
| 36 | अवचित | अचानक, एकदम, एकाएकी, अकस्मात |
| 37 | अवमान | अपमान, तुच्छता, उपेक्षा |
| 38 | अवस्था | दशा, स्थिती, परिस्थिती |
| 39 | अल्प | थोडे, कमी, जरा, किंचित |
| 40 | अखंड | सलग, अखंडित, सलगता, अविरत |
| 41 | अपूर्व | अनोखा, अद्भुत, अद्वितीय, विलक्षण |
| 42 | अमर्याद | अथांग, अपार, अमित, अगणित, बेसुमार |
| 43 | असुर | राक्षस, दानव, दैत्य, निशाचर |
| 44 | अहवाल | वृत्तांत, माहिती, विवरण |
| 45 | अंगण | अंगणे, प्रांगण, आवार, वाडा |
| 46 | अंत | शेवट, समाप्ती, अखेर, संपुष्ट |
| 47 | अंतर | भेद, फरक, अंतरंग |
| 48 | अंग | शरीर, काया, देह, वपू, तनु |
| 49 | अक्कल | बुद्धी, मती, चातुर्य, शहाणपण |
| 50 | अगतिक | लाचार, हतबल, असहाय्य, निरुपाय |
| 51 | अगम्य | अनाकलनीय, गूढ, अगोचर, समजण्यापलीकडचे |
| 52 | अग्निहोत्र | यज्ञ, होम, हवन |
| 53 | अडथळा | विघ्न, खोडा, अडचण, प्रतिबंध |
| 54 | अतुलनीय | बेजोड, अनुपमेय, अद्वितीय, अप्रतिम |
| 55 | अथक | अविश्रांत, न थकता, सतत, अविरत |
| 56 | अदभुत | अनोखा, विस्मयकारक, चमत्कारी, नवलपूर्ण |
| 57 | अदभुतपूर्व | यापूर्वी कधीही न घडलेले, अपूर्व |
| 58 | अदलाबदल | फेरतबदील, विनिमय, देवाणघेवाण |
| 59 | अदावत | शत्रुत्व, वैर, वैरभाव |
| 60 | अदोल | स्थिर, शांत, निश्चल |
| 61 | अनपेक्षित | अकस्मात, न ठरवलेले, अचानक |
| 62 | अनभिज्ञ | अज्ञानी, अनवगत, अपरिचित, अजाण |
| 63 | अनमोल | अमूल्य, बहुमूल्य, मौल्यवान |
| 64 | अनादर | अवमान, अपमान, उपेक्षा, अवहेलना |
| 65 | अनाथ | निराधार, पोरका, बेसहारा |
| 66 | अनावरण | उद्घाटन, उलगडा, प्रकट करणे |
| 67 | अनुकरण | नक्कल, पाठपुरावा, अनुसरण |
| 68 | अनुभवी | वाकबगार, मुरलेला, ज्येष्ठ, जाणकार |
| 69 | अनुमान | अंदाज, कयास, तर्क |
| 70 | अनुराग | प्रेम, प्रीती, ओढ |
| 71 | अनुकूल | पोषक, योग्य, हितावह, जुळणारे |
| 72 | अनोळखी | अपरिचित, अजाणता, परका |
| 73 | अपार | अथांग, अमर्याद, असीम, पुष्कळ |
| 74 | अपूर्वता | नवीनता, अनोखेपण, अद्वितीयता |
| 75 | अपेक्षा | आशा, इच्छा, मनीषा, आकांक्षा |
| 76 | अप्रतिष्ठित | बदनाम, हलका, हीन |
| 77 | अफाट | प्रचंड, अथांग, विस्तीर्ण, मोठे |
| 78 | अभाव | कमतरता, वान, तुटवडा, उणीव |
| 79 | अभिलाषा | तीव्र इच्छा, लालसा, वासना, लोभ |
| 80 | अभिन्न | एकसंध, अभिन्नत्व, अविभाज्य |
| 81 | अभिप्राय | मत, विचार, मतप्रदर्शन, शेरा |
| 82 | अमंगळ | अशुभ, अपवित्र, वाईट, अशुभप्रद |
| 83 | अमर | मरण नसलेला, देव, चिरंजीव |
| 84 | अमाप | अगणित, अमर्याद, पुष्कळ, भरपूर |
| 85 | अमूल्य | अनमोल, मौल्यवान, अमूप |
| 86 | अराजन | अराजक, गोंधळ, अव्यवस्था |
| 87 | अर्श | मूळव्याध, विकार |
| 88 | अलंकार | दागिना, भूषण, आभूषण, जेवर |
| 89 | अवघड | कठीण, बिकट, क्लिष्ट, दुर्घट |
| 90 | अवगत | माहिती असलेला, ज्ञात, परिचित |
| 91 | अवकाशीय | अंतराळातील, नभातील |
| 92 | अवघी | सर्व, सगळी, संपूर्ण, समस्त |
| 93 | अवजड | भारी, वजनाचा, ओझेदार |
| 94 | अवदसा | दुर्दैव, संकट, वाईट वेळ |
| 95 | अविचल | स्थिर, शांत, दृढ, निश्चल |
| 96 | अविनाशी | शाश्वत, अमर, नित्य, चिरंतन |
| 97 | अव्यभिचारी | एकनिष्ठ, निष्ठावंत, प्रामाणिक |
| 98 | अशक्त | दुर्बल, कमजोर, नाजूक, क्षीण |
| 99 | अश्वत्थ | पिंपळ, पिंपळाचे झाड |
| 100 | असाध्य | कठीण, न होण्यासारखे, दुर्धर |
| 101 | असीम | अमर्याद, अमर्यादित, अंतहीन |
| 102 | अहर्निश | रात्रंदिवस, सतत, निरंतर, अखंड |
अक्षर ‘आ’ ने सुरू होणारे समानार्थी शब्द (53)
| क्र. | शब्द | समानार्थी शब्द |
|---|---|---|
| 1 | आकाश | अंतरिक्ष, अंबर, आभाळ, ख, गगन, नभ, व्योम |
| 2 | आत्मा | जीव, प्राण, चेतना |
| 3 | आनंद | आनंदन, उद्धव, उल्लास, उल्हास, तोष, प्रमोद, मोद, संतोष, हर्ष |
| 4 | आत्मविश्वास | निर्भयता, धैर्य, साहस |
| 5 | आरंभ | आदि, प्रारंभ, श्रीगणेशा, सुरवात, सुरुवात |
| 6 | आशा | | विश्वास, अपेक्षा, भाऊगर्मी |
| 7 | आई | अंबा, आईस, आउस, आऊस, आवय, जननी, जन्मदा, जन्मदात्री, माउली, माता, माय |
| 8 | आठवण | सुध, स्मरण, स्मृती |
| 9 | आवाहन | आमंत्रण, बोलाविणे, विनंती, साद घालणे |
| 10 | आश्चर्य | अचंबा, आचरय, आचीज, आचीर, आच्छरिय, नवल, विस्मय |
| 11 | आहार | अन्न, खाद्य, जेमन, जेवण, भोजन |
| 12 | आळशी | कुचर, सुस्त, निरुद्योगी, मंद, कामचुकार, ऐदी, उठवळ, उठाळ, उंठोळ, उंडगळ, आळसट |
| 13 | आयुष्य | जीवन, आयुष्यमान, वय, कालमर्यादा |
| 14 | आज्ञा | हुकूम, आदेश, फर्माव, निदेश |
| 15 | आदर | मान, सन्मान, पूज्यभाव, प्रतिष्ठा |
| 16 | आपुलकी | कळवळा, माया, ममता, आत्मीयता, स्नेह |
| 17 | आरसा | दर्पण, मुकुर, आदर्श |
| 18 | आरोग्य | स्वास्थ्य, तब्येत, प्रकृती, निरोगीपणा |
| 19 | आवाज | ध्वनी, साद, नाद, स्वर, रव |
| 20 | आस | इच्छा, आकांक्षा, मनीषा, वासना, ओढ |
| 21 | आळस | सुस्ती, मंदपणा, कामचुकारपणा |
| 22 | आक्रमण | हल्ला, चढाई, धाड |
| 23 | आभास | भ्रम, भुलावण, मिथ्या दृश्य |
| 24 | आरोप | आळ, दोषारोप, ठपका |
| 25 | आकांक्षा | इच्छा, महत्त्वाकांक्षा, मनीषा, स्पृहा |
| 26 | आघात | घाव, धक्का, प्रहार, फटका, मार, वार |
| 27 | आदि | सुरुवात, आरंभ, मूळ, प्रारंभ |
| 28 | आकंठ | गळ्यापर्यंत, तुडुंब, काठोकाठ |
| 29 | आकार | रूप, स्वरूप, घडण, रचना |
| 30 | आक्रोश | रडणे, आक्रंदन, विलाप |
| 31 | आगळा | वेगळा, अनोखा, विलक्षण, विशेष |
| 32 | आज्ञाधारक | आज्ञा पाळणारा, हुकूम मानणारा, ताबेदार |
| 33 | आतुर | उत्सुक, अधीर, उतावळा |
| 34 | आत्महत्या | स्वतःचा जीव देणे, आत्मघात |
| 35 | आदर्श | नमुना, कित्ता, वस्तुपाठ, मुकूर |
| 36 | आदिवासी | मूळ रहिवासी, वनवासी, गिरिजन |
| 37 | आदिम | प्राचीन, सुरुवातीचा, मूलभूत |
| 38 | आद्य | पहिला, मूळ, सुरुवातीचा, अग्रगण्य |
| 39 | आधुनिक | नवीन, अर्वाचीन, सध्याचा |
| 40 | आपत्ती | संकट, अडचण, संकटकाळ, अरिष्ट |
| 41 | आभाळ | आकाश, नभ, गगन, अंबर, ख |
| 42 | आभार | धन्यवाद, कृतज्ञता, ऋणनिर्देश |
| 43 | आभूषण | दागिना, अलंकार, भूषण, दागदागिने |
| 44 | आयुक्त | कमिशनर, अधिकारी |
| 45 | आरक्त | लाल, तांबूस, रक्तासारखा लाल |
| 46 | आर्त | दुःखी, तळमळीचा, व्याकूळ |
| 47 | आलिंगन | मिठी, कवेत घेणे, आश्लेष |
| 48 | आविष्कार | प्रकटीकरण, निर्मिती, प्रकटन |
| 49 | आश्रय | आसरा, निवारा, सहारा, पाठबळ |
| 50 | आश्वस्त | निश्चिंत, धीर मिळालेला, निर्धास्त |
| 51 | आसक्ती | लोभ, ओढ, आसक्तता, वासना |
| 52 | आसपास | सभोवताली, जवळ, परिसरामध्ये |
| 53 | आक्षेप | हरकत, विरोध, आक्षेपार्हता |
अक्षर ‘इ’ ने सुरू होणारे समानार्थी शब्द (11)
| क्र. | शब्द | समानार्थी शब्द |
|---|---|---|
| 1 | इशारा | खूण, संकेत, सूचकता, सूचना |
| 2 | इतमाम | सरंजाम, थाट, व्यवस्था, लवाजमा |
| 3 | इंद्र | देवेंद्र, नाकेश, पुरंदर, वज्रपाणी, वासव, शक्र, सहस्त्राक्ष, सुरेंद्र |
| 4 | इच्छा | अपेक्षा, आकांक्षा, आजू, आशा, आस, कांक्षया, कांक्षा, कामना, मनीषा, लिप्सा, वासना, स्पृहा |
| 5 | इनाम | बक्षीस, पुरस्कार, पारितोषिक, देणगी |
| 6 | इमारत | हवेली, वास्तू, भवन, महाल |
| 7 | इंद्रधनुष्य | सप्तवर्ण कमान, शक्रधनुष्य, इंद्रधनु |
| 8 | इच्छाशक्ती | मनोबल, मनोनिग्रह, दृढनिश्चय |
| 9 | इजा | दुखापत, जखम, वेदना, हानी |
| 10 | इतिहास | गतकाळ, भूतकाळ, पुराणेतिहास |
| 11 | इशारत | खूण, इशारा, संकेत |
अक्षर ‘ई’ ने सुरू होणारे समानार्थी शब्द (2)
| क्र. | शब्द | समानार्थी शब्द |
|---|---|---|
| 1 | ईश्वर | अलक्ष, अलख, आनंदघन, ईश, देव, परमात्मा, परमेश्वर, प्रभू |
| 2 | ईर्ष्या | मत्सर, असूया, हेवा, द्वेष |
अक्षर ‘उ’ ने सुरू होणारे समानार्थी शब्द (28)
| क्र. | शब्द | समानार्थी शब्द |
|---|---|---|
| 1 | उद्देश्य | ध्येय, लक्ष |
| 2 | उत्कृष्ट | अप्रतिम, अव्वल, उत्तम, श्रेष्ठ |
| 3 | उत्साह | आनंद, उत्तेजना, उमेद, चेतना, जोश, स्फूर्ती, हुरूप |
| 4 | उपयुक्त | फायदेदार, लाभदायक, उपयोगी |
| 5 | उषा | अरुणोदय, उषःकाल, पहाट, प्रभात, प्रातःकाल, प्रातःकाळ, सकाळ |
| 6 | उसंत | आराम, निवांतपणा, फुरसत, विश्रांती, विसावा |
| 7 | उपासना | आराधना, पूजा, भक्ती, साधना, सेवा |
| 8 | उत्कर्ष | उन्नती, उवाब, उवाय, चलती, प्रगती, भरभराट, वाढ, संपन्नता, समृद्धी |
| 9 | उंट | उष्टर, उष्ट्र, सांडणी |
| 10 | उजेड | प्रकाश, तेज, प्रभा, आलोक, आभा |
| 11 | उत्सव | सण, सोहळा, समारंभ, जल्लोष |
| 12 | उपकार | कृतज्ञता, उपकृतता, साहाय्य, मेहेरबानी |
| 13 | उपद्रव | त्रास, छळ, पीडा, त्रासदायक वर्तन |
| 14 | उपाय | युक्ती, तोडगा, इलाज, पेच सोडवणूक |
| 15 | उदार | दानी, दिलदार, मोठ्या मनाचा, दानशूर |
| 16 | उद्योग | व्यवसाय, धंदा, काम, परिश्रम, कष्ट |
| 17 | उद्देश | हेतू, साध्य, ध्येय, मतलब, रोख |
| 18 | उंदीर | मूषक, मूषकराज |
| 19 | उगवणे | उदय होणे, प्रगट होणे, उगवती |
| 20 | उग्र | तीव्र, भयंकर, कठोर, कडक |
| 21 | उचित | योग्य, वाजवी, साजेसे, सयुक्तिक |
| 22 | उजाड | ओसाड, निर्जन, ओसाडी |
| 23 | उणीव | कमतरता, अभाव, खोट, न्यूनता |
| 24 | उदंड | पुष्कळ, विपुल, भरपूर, अमाप |
| 25 | उपहास | चेष्टा, थट्टा, मस्करी, उपरोध |
| 26 | उपाययोजना | व्यवस्था, तरतूद, सोय, आखणी |
| 27 | उमेद | उत्साह, उमेदवारी, आशा, हुरूप |
| 28 | उल्लेख | निर्देश, नोंद, चर्चा, संदर्भ |
अक्षर ‘ऊ’ ने सुरू होणारे समानार्थी शब्द (2)
| क्र. | शब्द | समानार्थी शब्द |
|---|---|---|
| 1 | ऊन | उष्णता, ताप, कडक सूर्यप्रकाश |
| 2 | ऊर्जा | शक्ती, सामर्थ्य, बळ, क्षमता |
अक्षर ‘ऋ’ ने सुरू होणारे समानार्थी शब्द (4)
| क्र. | शब्द | समानार्थी शब्द |
|---|---|---|
| 1 | ऋणदार | देणेकरी, ऋणको, ऋणाईत, कर्जदार, ऋणिया |
| 2 | ऋण | कर्ज, देणे, उपकार, भार |
| 3 | ऋषी | मुनी, साधू, तपस्वी, संन्यासी |
| 4 | ऋतू | हंगाम, मोसम, काल |
अक्षर ‘ए’ ने सुरू होणारे समानार्थी शब्द (7)
| क्र. | शब्द | समानार्थी शब्द |
|---|---|---|
| 1 | एकवार | एकडा, एकवेळ |
| 2 | एकी | एकजती, एकमती, एकचार, एकोपा, एकता, एकजथा, एकत्व, ऐक्य, एकमेळ, एकलाधी, एकवळा, एकवाक्य |
| 3 | एकचित्त | एकाग्र, एकतान, एकतानता, एकभाव |
| 4 | एकता | ऐक्य, एकोपा, संघटन, मेळ, एकी |
| 5 | एकांत | शांतता, निर्जन जागा, सुन्नता, विजन |
| 6 | एकवचन | एकाचे रूप, एकसंख्या |
| 7 | एकसंध | सलग, अखंड, एकात्म |
अक्षर ‘ऐ’ ने सुरू होणारे समानार्थी शब्द (5)
| क्र. | शब्द | समानार्थी शब्द |
|---|---|---|
| 1 | ऐषआराम | स्वस्थता, चैन, सुखोपभोग, सुख |
| 2 | ऐश्वर्य | वैभव, श्रीमंती, संपन्नता, भरभराट |
| 3 | ऐट | तोरा, रुबाब, डौल, दिमाख |
| 4 | ऐटदार | रुबाबदार, डौलदार, तोऱ्याचा |
| 5 | ऐक्य | एकता, एकोपा, संघटन |
अक्षर ‘ओ’ ने सुरू होणारे समानार्थी शब्द (7)
| क्र. | शब्द | समानार्थी शब्द |
|---|---|---|
| 1 | ओघ | प्रवाह, कानन |
| 2 | ओढाळ | अनिर्बध, उनाड, भटक्या |
| 3 | ओझे | काळजी, जबाबदारी, बोजा, भार, वजन |
| 4 | ओढा | झरा, नाला, प्रवाह |
| 5 | ओळख | परिचय, अभिज्ञान, जाणीव |
| 6 | ओढ | आकर्षण, आस, ओढगती, प्रवृत्ती |
| 7 | ओलावा | आर्द्रता, दमटपणा, ओल |
अक्षर ‘औ’ ने सुरू होणारे समानार्थी शब्द (1)
| क्र. | शब्द | समानार्थी शब्द |
|---|---|---|
| 1 | औषध | दवा, औषधी, भेषज |
अक्षर ‘क’ ने सुरू होणारे समानार्थी शब्द (82)
| क्र. | शब्द | समानार्थी शब्द |
|---|---|---|
| 1 | कठोर | कडक, कडवा, कठीण |
| 2 | क्षमता | शक्ती, सामर्थ्य, योग्यता |
| 3 | कनक | सोने |
| 4 | किंकर | दास, सेवक |
| 5 | काल | अवसर, अवधी, वेळ |
| 6 | कपाळ | निटिल, निढळ, निदळ, भाल, भाळ, मस्तक, ललाट |
| 7 | कन्या | आत्मजा, तनया, तनुजा, दुहिता, नंदिनी, पुत्री, मुलगी, लेक, सुता |
| 8 | कच | माघार, अडचण, संकट |
| 9 | कपट | कावा, खोटेपणा, डाव, डावपेच, ढोंग, दगाबाजी, लबाडी |
| 10 | करडा | कठोर, कडक, निष्ठूर, निर्दय |
| 11 | कसरत | कसब, खटाटोप, मेहनत, व्यायाम, सराव, सवय |
| 12 | काळजी | आस्था, कळकळ, चिंता, तमा, पर्वा, फिकीर, विवंचना |
| 13 | कुशल | चतुर, दक्ष, निपुण, प्रवीण, बुद्धिमान, हुशार |
| 14 | क्षुद्र | क्षुल्लक, उणेपणा, हलके |
| 15 | कमळ | अंबुज, अब्ज, अरविंद, कमल, नलिनी, नीरज, पंकज, पदम, राजीव, सरोज |
| 16 | क्रोध | | राग, कोप, चिड, चिडचिड, राग, संताप |
| 17 | कृष्ण | कन्हैया, कान्हा, देवकीपुत्र, मुरलीधर, मुरारी, वासुदेव, विष्णूचा आठवा अवतार, श्याम |
| 18 | कृपण | कंजूष, कोमटा, खंक, खंख, चिक्कू, हिमटा |
| 19 | कौशल्य | नैपुण्य, खुबी, चातुर्य, करामत, कसब, प्रावीण्य |
| 20 | कुरूप | बेढब, आकाररहित, अरूप, विरूप, विद्रुप |
| 21 | क्रीडा | क्रीडन, खेळ, मौज, विलास, लीला, मनोरंजन, बिहार |
| 22 | किरण | अंशू, कर, मयूख, रश्मि, रश्मी |
| 23 | कोता | आखूड, अपुरा, लहान, कमी, क्षुद्र |
| 24 | कार्यक्षम | कुशल, दक्ष, निपुण, हुशार, कर्नुमका |
| 25 | काळोख | अंधार, तिमिर, तम, अंधकार |
| 26 | कासव | कच्छ, कच्छप, कमट, कमठ, कूर्म |
| 27 | कावळा | वायस, एकाक्ष, काक, काउळा |
| 28 | कस | दम, जोर, सामर्थ्य |
| 29 | कर्तृत्व | पराक्रम, कर्तुकी, कर्तुक, कर्तुप |
| 30 | कष्ट | परिश्रम, मेहनत, श्रम, हाल, सायास |
| 31 | कठीण | अवघड, बिकट, क्लिष्ट, दुर्धर |
| 32 | कौतुक | प्रशंसा, स्तुती, वाखाणणी, आदर |
| 33 | कपडा | वस्त्र, वसन, अंबर, पट, चीर |
| 34 | करार | तहानामा, करारनामा, वचन, प्रतिज्ञा |
| 35 | कर्तव्य | जबाबदारी, धर्म, कार्य, फर्ज |
| 36 | कला | हुन्नर, कौशल्य, विद्या |
| 37 | कलह | भांडण, तंटा, झगडा, वाद, विसंवाद |
| 38 | कल्याण | हित, भलाई, क्षेम, भले |
| 39 | कवच | बख्तर, त्राण, रक्षणकवच |
| 40 | कवी | काव्यकार, कल्पक, रचनाकार |
| 41 | काक | कावळा, वायस, एकाक्ष |
| 42 | काळ | वेळ, समय, अवधी, प्रहर |
| 43 | काठ | किनारा, तीर, तट |
| 44 | काम | कार्य, कर्तव्य, काज |
| 45 | कांचन | सोने, सुवर्ण, कनक, हेम |
| 46 | किल्ला | कोट, गड, दुर्ग, बालेकिल्ला |
| 47 | कीर्ती | प्रसिद्धी, ख्याती, लौकिक, नाव |
| 48 | कुटुंब | परिवार, कबीला, घराणेशाई |
| 49 | कृपा | दया, करुणा, अनुग्रह, मेहेरबानी |
| 50 | केस | कुंतल, बाल, कच, जटा |
| 51 | कोकिळा | पिक, कोकिल, कोकिळ |
| 52 | क्षण | पळ, निमिष |
| 53 | क्षमा | माफी, दया, सहनशीलता |
| 54 | कचरा | केर, कचरापट्टी, टाकाऊ वस्तू |
| 55 | कज्जा | भांडण, तंटा, खटला, खटाटोप |
| 56 | कट | कारस्थान, कपट, कटकारस्थान, षड्यंत्र |
| 57 | कथा | गोष्ट, कहाणी, आख्यायिका |
| 58 | कदाचित | बहुधा, बहुदा, संभवतः |
| 59 | कपाळकरंटा | कमनशिबी, दुर्भागी, करंटा |
| 60 | कबर | समाधी, मजार, थडगे |
| 61 | कारभार | व्यवस्था, प्रशासन, कामकाज |
| 62 | कारस्थान | षड्यंत्र, कट, गुप्त योजना |
| 63 | कारागृह | तुरुंग, कैदखाना, बंदीखाना |
| 64 | कार्यकर्ता | सेवक, कामगार, अनुयायी |
| 65 | काळवंडणे | काळे पडणे, निस्तेज होणे |
| 66 | काळा | कृष्ण, शाम, काळसर |
| 67 | काव्य | कविता, पद्य, गझल |
| 68 | किरकोळ | अल्प, क्षुद्र, किरकोळ स्वरूपाचे |
| 69 | किल्ली | चावी, कळी |
| 70 | किळस | घाण, तिटकारा, तिरस्कार |
| 71 | कुतूहल | उत्सुकता, जाणून घेण्याची इच्छा, जिज्ञासा |
| 72 | कुशलता | निपुणता, प्रवीणता, प्रावीण्य, हातोटी |
| 73 | कुस्ती | दंगल, मल्लविद्या, मल्लयुद्ध |
| 74 | कुळ | घराणे, वंश, खानदान |
| 75 | कुंपण | संरक्षक भिंत, बाड |
| 76 | कृतघ्न | उपकार विसरणारा, बेइमान, नमकहराम |
| 77 | कृतज्ञ | उपकाराची जाणीव ठेवणारा, गुणज्ञ |
| 78 | कृपाळू | दयाळू, दयावान, कनवाळू |
| 79 | कोडी | पेच, समस्या, गुंतागुंत |
| 80 | क्रूर | निर्दयी, पाषाणहृदयी, दुष्ट |
| 81 | क्षणभंगुर | अल्पजीवी, नाशवंत, नश्वर |
| 82 | क्षुल्लक | किरकोळ, लहान, नगण्य |
अक्षर ‘ख’ ने सुरू होणारे समानार्थी शब्द (22)
| क्र. | शब्द | समानार्थी शब्द |
|---|---|---|
| 1 | खीर | लापशी |
| 2 | खुळचट | पुळचट, नेभळा, भित्रा |
| 3 | खट्याळ | खोडकर, द्वाड, उनाड, हुड, उपद्व्यापी |
| 4 | खुषी | संतोष, तोष, समाधान, आनंद, प्रसन्नता |
| 5 | खुळा | मूर्ख, वेडा, अक्कलशून्य, बावळा |
| 6 | खजिना | कोश, तिजोरी, द्रव्यनिधी, भांडागार, भांडार |
| 7 | खग | अंडज, द्विज, पक्षी, पखेरू, विहंग, विहंगम, विहग, शकुंत, शकुन्त |
| 8 | खरे | सत्य, वास्तव, यथार्थ |
| 9 | खोटे | असत्य, मिथ्या, बनावट, लबाडी |
| 10 | खंत | खेद, पश्चात्ताप, दुःख, हळहळ |
| 11 | खळ | दुष्ट, दुर्जन, कपटी, नीच |
| 12 | खात्री | विश्वास, भरवसा, हमी |
| 13 | ख्याती | प्रसिद्धी, कीर्ती, लौकिक, नावलौकिक |
| 14 | खटला | दावा, कोर्ट केस |
| 15 | खडक | पाषाण, मोठा दगड, शिळा |
| 16 | खडा | दगड, गोटा, कडा |
| 17 | खराबी | बिघाड, दोष, नासधूस |
| 18 | खरेदी | विकत घेणे, क्रय |
| 19 | खळबळ | गोंधळ, गदारोळ, उलथापालथ |
| 20 | खाट | पलंग, बाज, चारपाई |
| 21 | खांदा | स्कंध, भुजशिर |
| 22 | खेळ | क्रीडा, मौज, रंजन |
अक्षर ‘ग’ ने सुरू होणारे समानार्थी शब्द (24)
| क्र. | शब्द | समानार्थी शब्द |
|---|---|---|
| 1 | गाव | खेडे, ग्राम, नगर, वस्ती |
| 2 | गंगा | भागीरथी, देवनदी, सुरसरी, मंदाकिनी, अलकनंदा |
| 3 | गणपती | एकदंत, गजमुख, गजानन, गणनायक, गणाधीश, गणेश, गौरीपुत्र, चिंतामणी, धरणीधर, निधी, बुध्दीमत्ता, भालचंद्र, लंबोदर, लक्षपद, वक्रतुंड, विघ्नहर, विघ्नहर्ता, विनायक, शिवसुत, हेरंब |
| 4 | गर्दी | दाटी, खच |
| 5 | गरज | जरुरी, आवश्यकता, निकड |
| 6 | गरुड | खगेंद्र, खगेश्वर, द्विजराज, वैनतेय |
| 7 | गाय | धेनू, गोमाता, सुरभी |
| 8 | गाणे | गीत, पद, गायन |
| 9 | गर्व | अहंकार, ताठा, घमेंड, दर्प |
| 10 | गुन्हा | अपराध, दोष, कूसूर |
| 11 | गुपित | गुप्त गोष्ट, भेद, मर्म, रहस्य |
| 12 | गुरु | शिक्षक, आचार्य, मार्गदर्शक |
| 13 | गृह | घर, सदन, भवन, आलय, निवास, निकेतन |
| 14 | गोड | मधुर, रसाळ, रुचकर |
| 15 | गोष्ट | आख्यायिका, कथा, कहाणी, वार्ता, हकीकत |
| 16 | ग्रंथ | पुस्तक, पोथी, किताब |
| 17 | गगन | आकाश, नभ, अंबर, आभाळ, व्योम |
| 18 | गजर | आवाज, नाद, ध्वनी, जयघोष |
| 19 | गल्ली | बोळ, गल्लीबोळ, आळी |
| 20 | गाथा | कथा, काव्य, चरित्र |
| 21 | गाळ | माती, चिखल, गाळवट |
| 22 | गुलामी | दास्य, पारतंत्र्य, अंकितत्व |
| 23 | गोडवा | माधुर्य, गोडी, गोडपणा |
| 24 | ग्राम | गाव, खेडे, देहात |
अक्षर ‘घ’ ने सुरू होणारे समानार्थी शब्द (8)
| क्र. | शब्द | समानार्थी शब्द |
|---|---|---|
| 1 | घर | आगर, आलय, गृह, गेह, ग्रह, घाम, धाम, निकेतन, निवास, भवन, भुक्त, भुवन, सदन |
| 2 | घास | कवळ, ग्रास |
| 3 | घोडा | अश्व, हय, वारू, तुरग, तुरंग, बाजी |
| 4 | घमंड | गर्व, अहंकार, ताठा, मिजास |
| 5 | घाई | उतावळेपणा, गडबड, त्वरा |
| 6 | घाव | जखम, मार, प्रहार, फटका |
| 7 | घूका | घुबड, उलूक |
| 8 | घोटाळा | गोंधळ, भ्रष्टाचार, अफरातफर |
अक्षर ‘च’ ने सुरू होणारे समानार्थी शब्द (19)
| क्र. | शब्द | समानार्थी शब्द |
|---|---|---|
| 1 | चंद्र | इंद्र, कलानिधी, नक्षत्रेश, निशाकर, निशानाथ, रजनीनाथ, विधू, शशधर, शशांक, शशी, शाशांक, शुभ्रांशू, सुधांशू, सुधाकर, सोम, हिमांश, हिमांशु, हिमांशू |
| 2 | चांदणे | कौमुदी, चंद्रिका, ज्योत्स्ना |
| 3 | चक्षू | डोळा, नयन, नेत्र, लोचन, दृष्टी |
| 4 | चतुर | हुशार, चलाख, निपुण, चाणाक्ष |
| 5 | चमक | तेज, झळाळी, प्रभा, दीप्ती |
| 6 | चिंता | काळजी, फिकीर, विवंचना |
| 7 | चित्र | तसबीर, आलेख, प्रतिमा |
| 8 | चोर | तस्कर, दरोडेखोर, निशाचर, भामटा |
| 9 | चकमक | लढाई, झटापट, खडाजंगी |
| 10 | चढाई | आक्रमण, हल्ला, धाड |
| 11 | चव | रुची, स्वाद, गोडी |
| 12 | चाकर | नोकर, सेवक, दास |
| 13 | चांगला | उत्तम, भला, सुंदर, छान |
| 14 | चातुर्य | हुशारी, चाणाक्षपणा, बुद्धिमत्ता |
| 15 | चारित्र्य | शील, वर्तन, स्वभाव, पत |
| 16 | चिमुकला | लहानगा, चिमुरडा, छोटासा |
| 17 | चुक | प्रमाद, दोष, गफलत, स्खलन |
| 18 | चेष्टा | थट्टा, मस्करी, टवाळी |
| 19 | चौकशी | तपास, शोध, विचारपूस |
अक्षर ‘छ’ ने सुरू होणारे समानार्थी शब्द (7)
| क्र. | शब्द | समानार्थी शब्द |
|---|---|---|
| 1 | छत्र | छत्री, आतपत्र, आडोसा |
| 2 | छाती | उर, वक्ष, वक्षस्थळ |
| 3 | छान | सुंदर, सुरेख, छानदार, उत्तम |
| 4 | छळ | त्रास, पीडा, जाच, छळणूक |
| 5 | छाननी | तपासणी, निवड, परीक्षण |
| 6 | छावा | सिंहाचे पिल्लू, वाघाचे पिल्लू |
| 7 | छेद | कापणे, तुकडा, भेगा |
अक्षर ‘ज’ ने सुरू होणारे समानार्थी शब्द (23)
| क्र. | शब्द | समानार्थी शब्द |
|---|---|---|
| 1 | ज्ञान | जाणून घेणे, ज्ञानोदय, बोध, माहिती, विद्या |
| 2 | जीभ | जिव्हा, रसना |
| 3 | ज्ञाता | सुज्ञ, शहाणा, जाणकार, विद्वान |
| 4 | जंगल | अटावी, अरण्य, कानन, रान, वन, विपिन |
| 5 | जमीन | भूमी, धरणी, पृथ्वी, जमीनदोस्त, भुई |
| 6 | जल | पाणी, नीर, तोय, उदक, पय, जीवन |
| 7 | जन्म | उत्पत्ती, उद्भव, उदय, निर्मिती |
| 8 | जनक | पिता, बाप, जन्मदाता, वडील |
| 9 | जननी | माता, आई, माय, माउली, जन्मदात्री |
| 10 | जरा | थोडे, अल्प, किंचित, किंचितसे |
| 11 | जुलूम | अत्याचार, अन्याय, जबरदस्ती |
| 12 | जेवण | भोजन, आहार, खाणे |
| 13 | जोड | युगुल, जोडी, युग्म |
| 14 | जगा | विश्व, सृष्टी, दुनिया, जग |
| 15 | जखमी | घायाळ, विद्ध, जखमी झालेला |
| 16 | जन | लोक, प्रजा, माणसे |
| 17 | जबाब | उत्तर, प्रत्युत्तर |
| 18 | जमाव | गर्दी, समूह, घोळका |
| 19 | जहरी | विषारी, विषमय, प्राणघातक |
| 20 | जागा | स्थान, ठिकाण, स्थळ |
| 21 | जाणीव | भान, समज, बोध |
| 22 | जीव | प्राण, आत्मा, चेतना |
| 23 | जीवन | आयुष्य, जगणे, अस्तित्व |
अक्षर ‘झ’ ने सुरू होणारे समानार्थी शब्द (9)
| क्र. | शब्द | समानार्थी शब्द |
|---|---|---|
| 1 | झरा | निर्झर, ओहोळ, उगम |
| 2 | झाड | वृक्ष, तरू, द्रुम, पादप, अगम, विटप |
| 3 | झेंडा | ध्वज, पताका, निशाण |
| 4 | झोप | निद्रा, शयन, सुस्ती |
| 5 | झगडा | तंटा, भांडण, कलह, वाद |
| 6 | झपाटा | वेग, मारा, तडाखा |
| 7 | झाकण | आच्छादन, झाकणी, ढाकणे |
| 8 | झुंज | लढाई, सामना, संघर्ष |
| 9 | झोपडी | कुटी, खोप, झोपडे |
अक्षर ‘ट’ ने सुरू होणारे समानार्थी शब्द (5)
| क्र. | शब्द | समानार्थी शब्द |
|---|---|---|
| 1 | टाकसाळ | नाणी पाडण्याचे ठिकाण, टकसाळ |
| 2 | टोपणनाव | उर्फ, दुय्यम नाव, कल्पित नाव |
| 3 | टंचाई | तुटवडा, कमतरता, दुष्काळ |
| 4 | टक्कर | धडक, सामना, संघर्ष |
| 5 | टिळक | टिळा, गंध, भालटिळक |
अक्षर ‘ठ’ ने सुरू होणारे समानार्थी शब्द (3)
| क्र. | शब्द | समानार्थी शब्द |
|---|---|---|
| 1 | ठग | धूर्त, फसवणारा, भामटा, लबाड |
| 2 | ठिकाण | स्थान, जागा, स्थळ |
| 3 | ठसा | मुद्रा, छाप, निशाणी |
अक्षर ‘ड’ ने सुरू होणारे समानार्थी शब्द (5)
| क्र. | शब्द | समानार्थी शब्द |
|---|---|---|
| 1 | डोळा | अक्ष नयन, अक्षी, चक्षु, चक्षू, दृष्टी, नयन, नेत्र, लोचन |
| 2 | डोके | मस्तक, माथा, मूर्धा, शिर, शीर, शीर्ष, शीश |
| 3 | डोंगर | पर्वत, गिरी, अचल, नग, भूधर, शैल |
| 4 | डाग | कलंक, धब्बा |
| 5 | डौल | ऐट, रुबाब, तोरा, नखरा |
अक्षर ‘ढ’ ने सुरू होणारे समानार्थी शब्द (2)
| क्र. | शब्द | समानार्थी शब्द |
|---|---|---|
| 1 | ढग | अंबुद, अबुद, अभ, आभाळ, घन, जलद, जलधर, तोमर, निरद, नीरद, पयोधर, मेघ |
| 2 | ढोंग | सॉंग, देखावा, कपट |
अक्षर ‘त’ ने सुरू होणारे समानार्थी शब्द (23)
| क्र. | शब्द | समानार्थी शब्द |
|---|---|---|
| 1 | तुक्ष | पादप, झाड, सुम, तरु, विटप |
| 2 | तुलना | साम्य |
| 3 | तलाव | तळे, सरोवर, कासार, तटाक |
| 4 | तारे | चांदण्या, नक्षत्रे, तारका |
| 5 | तलवार | खड्ग, समशेर, असी |
| 6 | तात | वडील, पिता, जनक, बाप |
| 7 | तोंड | मुख, वदन, आनन, चेहरा |
| 8 | तूट | कमतरता, अभाव, न्यूनता |
| 9 | तेज | प्रभा, चमक, प्रकाश, झळाळी |
| 10 | तीर | काठ, किनारा, तट, बाण, शर |
| 11 | तक्रार | गाऱ्हाणे, फिर्याद, कैफियत |
| 12 | तट | काठ, किनारा, तीर |
| 13 | तप | तपस्या, साधना, अनुष्ठान |
| 14 | तपास | शोध, चौकशी, अन्वेषण |
| 15 | तरुणाई | तारुण्य, युवावस्था, जवानी |
| 16 | तहान | तृष्णा, तहानलेपण, पिपासा |
| 17 | ताप | ज्वर, उष्णता |
| 18 | तारा | चांदणी, नक्षत्र, तारका |
| 19 | ताल | ठेका, लय, सूर |
| 20 | तुकडा | भाग, खंड, हिस्सा |
| 21 | तेजस्वी | प्रभावी, चमकदार, दैदीप्यमान |
| 22 | तोफ | तोफखाना |
| 23 | त्रास | छळ, पीडा, उपद्रव, क्लेश |
अक्षर ‘थ’ ने सुरू होणारे समानार्थी शब्द (6)
| क्र. | शब्द | समानार्थी शब्द |
|---|---|---|
| 1 | थवा | समूह, गट, कळप, झुंड |
| 2 | थकवा | श्रम, शीण, गलितगात्रता |
| 3 | थंडी | शितलता, गारवा, गारठा |
| 4 | थट्टा | मस्करी, चेष्टा, टवाळी, विनोद |
| 5 | थडगे | समाधी, कबर, मजार |
| 6 | थोर | महान, श्रेष्ठ, मोठे, पूज्य |
अक्षर ‘द’ ने सुरू होणारे समानार्थी शब्द (39)
| क्र. | शब्द | समानार्थी शब्द |
|---|---|---|
| 1 | दुर्जन | अभद्र, दुष्ट, असाध, अनुदार |
| 2 | दात | दंत, रुदन |
| 3 | दानी | उदार, दाता, दानशूर |
| 4 | दुःख | | वेदना, क्लेश, खंत, पीडा, यातना, वेदना, शोक |
| 5 | दया | करुणा, कृपा, अनुकंपा, रहम |
| 6 | दरिद्र | गरीब, रंक, निर्धन, दीन |
| 7 | दर्पण | आरसा, मुकुर, आदर्श |
| 8 | दर्शन | भेट, साक्षात्कारी पाहणे |
| 9 | दानव | राक्षस, असुर, दैत्य |
| 10 | दार | कवाड, दरवाजा, द्वार |
| 11 | दिवस | दिन, वार, वासर, अहन् |
| 12 | दूत | प्रतिनिधी, वकील, संदेशवाहक, हेर |
| 13 | दूध | दुग्ध, क्षीर, पय |
| 14 | दृष्टी | नजर, डोळा, लोचन, पाहाणे |
| 15 | देव | ईश्वर, सूर, अमर, प्रभू, भगवान |
| 16 | देह | शरीर, काया, तनू, वपू, अंग |
| 17 | दोष | अपराध, उणीव, खोट, चूक, त्रुटी |
| 18 | दगड | पाषाण, खडक, धोंडा, गोटा |
| 19 | दगा | विश्वासघात, फसवणूक, कपट |
| 20 | दगदग | धावपळ, त्रास, कष्ट |
| 21 | दंड | शिक्षा, दंडम, ताकीद |
| 22 | दक्ष | सावध, हुशार, तत्पर, जागृत |
| 23 | दर | भाव, किंमत, मूल्य, प्रमाण |
| 24 | दवा | औषध, औषधी, औषधोपचार |
| 25 | दळणवळण | वाहतूक, संप्रेषण, संपर्क |
| 26 | दागिना | अलंकार, आभूषण, भूषण |
| 27 | दाट | गच्च, घनदाट, दाटीवाटीचा |
| 28 | दान | देणगी, खैरात, अर्पण |
| 29 | दारिद्र्य | गरिबी, रंकता, विपन्नता, दैन्य |
| 30 | दिमाख | रुबाब, ऐट, तोरा, गर्व |
| 31 | दिशा | मार्ग, कल, बाजू |
| 32 | दीन | गरीब, लाचार, दुबळा, अनाथ |
| 33 | दीर्घ | लांब, प्रदीर्घ, मोठा |
| 34 | दुकान | हट्टी, आपण, दुकानदारी |
| 35 | दृढ | पक्का, मजबूत, अढळ, निश्चयी |
| 36 | देवता | देवी, सुरस्त्री, देव |
| 37 | देश | राष्ट्र, वतन, मुलुख |
| 38 | दौलत | संपत्ती, धन, ऐश्वर्य, माया |
| 39 | द्रव्य | पैसा, धन, वित्त, संपत्ती |
अक्षर ‘ध’ ने सुरू होणारे समानार्थी शब्द (14)
| क्र. | शब्द | समानार्थी शब्द |
|---|---|---|
| 1 | धन | संपत्ती, दौलत, वित्त, द्रव्य, लक्ष्मी |
| 2 | धरणी | पृथ्वी, भूमी, धरा, वसुंधरा, धरित्री |
| 3 | धनुष्य | धनु, कोदंड, चाप, कमान |
| 4 | धूर्त | लबाड, कावेबाज, चलाख, कपटी |
| 5 | ध्वज | झेंडा, पताका, निशाण |
| 6 | ध्वनी | आवाज, नाद, रव, साद |
| 7 | धंदा | व्यवसाय, व्यापार, उद्योग |
| 8 | धन्य | कृतार्थ, भाग्यवान, आनंदी |
| 9 | धरा | पृथ्वी, जमीन, धरणी, भूमी |
| 10 | धर्म | कर्तव्य, आचार, संप्रदाय |
| 11 | धाड | हल्ला, छापा, आक्रमण |
| 12 | धावपळ | गडबड, पळापळ, दगदग |
| 13 | धीर | धैर्य, हिंमत, संयम, ताकद |
| 14 | धूर | धूम, धूरडा |
अक्षर ‘न’ ने सुरू होणारे समानार्थी शब्द (33)
| क्र. | शब्द | समानार्थी शब्द |
|---|---|---|
| 1 | नियोजन | योजना, योजने, आखणी |
| 2 | नदी | जीवनदायिनी, तटिनी, तरंगिणी, वाहिनी, सरिता |
| 3 | नाव | जलयान, तरणी, नौका, होडी |
| 4 | नियंत्रण | | ताबा, आटोक, अंकुश |
| 5 | निराशा | | खेद, हताशता, विषाद |
| 6 | नमस्कार | प्रणिपात, वंदन, नमन, अभिवादन |
| 7 | नयन | डोळा, चक्षू, नेत्र, लोचन, दृष्टी |
| 8 | नाते | संबंध, आपुलकी, गोतावळा |
| 9 | निशा | रात्र, रजनी, यामिनी, रार्वरी |
| 10 | निश्चय | निर्धार, संकल्प, पक्का विचार |
| 11 | निर्मळ | स्वच्छ, शुद्ध, निकोप, पावन |
| 12 | नृप | राजा, भूपती, नृपती, महीपती, नरेश |
| 13 | नोकर | सेवक, चाकर, दास |
| 14 | नग | दागिना, वस्तू, पर्वत |
| 15 | नजराणा | भेट, उपहार, सौगात |
| 16 | नजर | दृष्टी, कटाक्ष, नजरचुका |
| 17 | नंदनवन | इंद्रबाग, सुंदर बाग, स्वर्गीय उद्यान |
| 18 | नमुना | आदर्श, वानगी, कित्ता |
| 19 | नशा | अंमल, कैफ, धुंदी |
| 20 | नाविक | खलाशी, नावाडी, तारू |
| 21 | नावीन्य | नवीनता, अपूर्वता, ताजेपणा |
| 22 | नाजूक | कोमल, हळवा, मृदू, सुकुमार |
| 23 | निकड | गरज, आवश्यकता, जरुरी |
| 24 | निकाला | निर्णय, फैसला, न्याय |
| 25 | निद्रा | झोप, शयन, सुस्ती |
| 26 | निपुण | कुशल, हुशार, प्रवीण, तरबेज |
| 27 | निबंध | प्रबंध, लेख |
| 28 | निर्मिती | उत्पत्ती, घडण, निर्मितिक्षमता, सर्जन |
| 29 | निश्चल | स्थिर, शांत, न हलणारा |
| 30 | निसर्ग | प्रकृती, सृष्टी, वातावरण |
| 31 | नीती | सदाचार, नियम, नीतिमत्ता |
| 32 | नेता | पुढारी, नायक, अग्रणी |
| 33 | न्याय | इंसाफ, योग्य निर्णय, दाद |
अक्षर ‘प’ ने सुरू होणारे समानार्थी शब्द (58)
| क्र. | शब्द | समानार्थी शब्द |
|---|---|---|
| 1 | प्रेरणा | उत्तेजना, प्रोत्साहन |
| 2 | प्रशंसा | स्तुती, तारीफ, कौतुक |
| 3 | पाऊस | वर्षा |
| 4 | पान | आपगा, तटिनी, तरंगिणी, दल, निझारिणी, पत्र, पत्री, पर्ण, मल्लव |
| 5 | पुरुष | नर, मर्द, मनुष्य |
| 6 | पाय | चरण, पद, पाऊल, पाद |
| 7 | पत्नी | अर्धांगिनी, आर्या, कलत्र, कांता, जाया, दारा, बायको, भार्या, वामांगी, वाहिनी कलत्र |
| 8 | प्रेषित | देवदूत |
| 9 | प्रेम | | स्नेह, अनुराग, आकर्षण, प्रीती, भक्ती, ममता, माया, लोभ, स्नेह |
| 10 | पाणी | जल, नीर, तोय, उदक, पय, जीवन, सलील, वारी |
| 11 | पक्षी | खग, विहंग, विहग, द्विज, अंडज, पखेरू, शकुंत |
| 12 | पर्वत | डोंगर, गिरी, अचल, नग, भूधर, शैल |
| 13 | पती | भ्रतार, कांत, वल्लभ, धनी, नवरा |
| 14 | पाप | दुष्कृत्य, अधर्म, पातक |
| 15 | पुत्र | मुलगा, सुत, लेक, नंदन, आत्मज, तनुज |
| 16 | पुत्री | मुलगी, कन्या, सुता, लेक, नंदिनी, आत्मजा |
| 17 | पुष्प | फूल, कुसुम, सुमन, प्रसूण |
| 18 | पुस्तक | ग्रंथ, पोथी, किताब |
| 19 | प्रकाश | उजेड, तेज, प्रभा, आलोक, आभा |
| 20 | प्रजा | जनता, रयत, लोक |
| 21 | प्रसिद्धि | ख्याती, कीर्ती, नावलौकिक, लौकिक |
| 22 | पगार | वेतन, मानधन, मोबदला |
| 23 | पट | वस्त्र, कपडा, पटचित्र |
| 24 | पंडित | विद्वान, ज्ञानी, शास्त्री |
| 25 | पथ | मार्ग, रस्ता, वाट |
| 26 | पद | जागा, हुद्दा, स्थान, चरण |
| 27 | परका | अनोळखी, दुसरा, गैर |
| 28 | पराक्रम | शौर्य, बहादुरी, पराकाष्ठा, विक्रम |
| 29 | परिचय | ओळख, माहिती, स्नेह |
| 30 | परिणाम | फल, निष्कर्ष, परिणामकारकता |
| 31 | परिश्रम | कष्ट, मेहनत, श्रम, सायास |
| 32 | परी | अप्सरा, सुरसुंदरी |
| 33 | पर्व | सण, उत्सव, कालखंड |
| 34 | पळ | क्षण, निमिष, घडी |
| 35 | पाऊल | चरण, पद, पाऊलवाट |
| 36 | पाषाण | दगड, खडक, शिळा |
| 37 | पिपासा | तहान, तृष्णा, लालसा |
| 38 | पिढी | वंशवेल, परंपरा, वंश |
| 39 | पीडा | त्रास, वेदना, यातना, दुःख |
| 40 | पुढारी | नेता, नायक, अग्रणी |
| 41 | पुतळा | मूर्ती, प्रतिमा, बाहुले |
| 42 | पुरावा | साक्ष, दाखला, प्रमाण |
| 43 | पायंडा | प्रघात, पद्धत, परंपरा |
| 44 | पोरका | अनाथ, बेसहारा, निराधार |
| 45 | प्रघात | चाल, रीत, परंपरा, प्रवृत्ती |
| 46 | प्रतिज्ञा | शपथ, विडा, पण, निश्चय |
| 47 | प्रतिष्ठा | मान, आदर, पत, मानमरातब |
| 48 | प्रतिकार | विरोध, लढा, रोखणे |
| 49 | प्रभा | तेज, प्रकाश, चमक, झळाळी |
| 50 | प्रभाव | वचक, परिणाम, दबदबा |
| 51 | प्रवास | सफर, यात्रा, भ्रमंती, मुशाफिरी |
| 52 | प्रवीण | कुशल, निपुण, तरबेज, हुशार |
| 53 | प्रसाद | कृपा, अनुग्रह, देवपूजा नैवेद्य |
| 54 | प्राण | जीव, श्वास, आत्मा, चेतना |
| 55 | प्रामाणिक | इमानदार, निष्कपट, एकनिष्ठ |
| 56 | प्रार्थना | याचना, विनवणी, स्तवन, आराधना |
| 57 | प्रिय | आवडता, लाडका, स्नेहाळ |
| 58 | प्रीती | प्रेम, अनुराग, ममता, माया |
अक्षर ‘फ’ ने सुरू होणारे समानार्थी शब्द (6)
| क्र. | शब्द | समानार्थी शब्द |
|---|---|---|
| 1 | फणकार | सपाटा, आघात, प्रहार, तडाखा |
| 2 | फैसला | निकाल, निर्णय, निवाडा |
| 3 | फूल | पुष्प, कुसुम, सुमन, प्रसूण |
| 4 | फायदा | नफा, प्राप्ती, लाभ, श्रेय, हित |
| 5 | फक्त | केवळ, मात्र, एवढेच |
| 6 | फौज | सेना, लश्कर, सैन्य, दल |
अक्षर ‘ब’ ने सुरू होणारे समानार्थी शब्द (35)
| क्र. | शब्द | समानार्थी शब्द |
|---|---|---|
| 1 | बोलणे | वाणी, वाच्चा, गिरा |
| 2 | बाप | जनक, जन्मदाता, तात, पिता, वडील |
| 3 | बहीण | अग्रजा, अनुजा, भगिनी, सख्खी, सहोदरा |
| 4 | ब्राम्हण | विप्र, द्विज |
| 5 | बिकट | अवघड, कठीण, नाजूक, संकटमय |
| 6 | बुद्धिमान | कुशल, सुस्वरूप, सुशाल, चतुर |
| 7 | बंधू | भ्राता, भाऊ, भाई, भय्या, सहोदर |
| 8 | बंड | अराजक, गोंधळ, दंगा, गडबड |
| 9 | बहादूर | वीर, शूर, धाडसी, धीट |
| 10 | बरदास्त | आदरसत्कार, पाहुणचार, निगा |
| 11 | बळ | क्षमता, जोर, ताकद, शक्ती, सामर्थ्य |
| 12 | बरखास्त | समाप्त, विसर्जित, संपणे |
| 13 | बातमी | वार्ता, संदेश, वृत्तांत, मजकूर, हकीकत, वृत्त |
| 14 | बारीक | बारका, सूक्ष्म, लहान |
| 15 | ब्राह्मण | विप्र, विज |
| 16 | ब्रह्मदेव | ब्रह्म, चतुरानन, कमलासन, प्रजापती, विरंची, विधी |
| 17 | बटीक | मोलकरीण, दासी, कुणबीण |
| 18 | बडगा | सोहा, सोडगा, दंडुका |
| 19 | बगीचा | बाग, उद्यान, उपवन, वाटिका |
| 20 | बाण | तीर, शर, सायक |
| 21 | बायको | पत्नी, कांता, जाया, भार्या, अर्धांगिनी |
| 22 | बालक | लहान मूल, पोर, अर्भक, शिशु |
| 23 | बुद्धी | मती, प्रज्ञा, अक्कल, मेधा, विचारशक्ती |
| 24 | बैल | वृषभ, पोळा, सांड |
| 25 | बदल | फेरफार, परिवर्तन, सुधारणा |
| 26 | बलिदान | आत्मसमर्पण, त्याग |
| 27 | बाग | उद्यान, उपवन, वाटिका, बगीचा |
| 28 | बाजार | हाट, पेठ, मंडी |
| 29 | बाळ | अर्भक, लहान मूल, पोर, शिशु |
| 30 | बक्षीस | इनाम, पुरस्कार, पारितोषिक |
| 31 | बुडणे | निमग्न होणे, नाश पावणे |
| 32 | बेधडक | निर्भय, बिनधास्त, धीट |
| 33 | बेशिस्त | उनाड, बेशिस्तपणा, अनिर्बंध |
| 34 | बडेजाव | ऐट, प्रौढी, फुशारकी, तोरा |
| 35 | बोली | भाषा, वाणी, संवाद |
अक्षर ‘भ’ ने सुरू होणारे समानार्थी शब्द (28)
| क्र. | शब्द | समानार्थी शब्द |
|---|---|---|
| 1 | भांडण | कज्जा, कलह, झगडा, तंटा, वाद |
| 2 | भुंगा | भ्रमर, मूंग, अली, मधुप, मिलिंद, मधुकर, बंभर |
| 3 | भाऊ | अग्रज, अनुज, बंध, बंधु. ताकद, बंधू, भ्राता, सहोदर |
| 4 | भारत | आर्यावत, आर्यावर्त, भारतवर्ष, हिंदुस्थान, हिदेश, हिदोरता |
| 5 | भेद | फरक, अंतर, विभागणे, विभक्त |
| 6 | भराभर | पटापट, झरझर, जलद, शीघ्र |
| 7 | भस्म | राव |
| 8 | भरभराट | उत्कर्ष, प्रगती, चलती, विकास |
| 9 | भय | | धाक, चिंता, दरारा, दहशत, धास्ती, भीती |
| 10 | भार | ओझे, वजन, जबाबदारी, बोजा |
| 11 | भास्कर | सूर्य, रवी, दिनकर, भानू, दिवाकर, प्रभाकर |
| 12 | भुजंग | साप, सर्प, अहि, पन्नग, व्याळ |
| 13 | भूमी | पृथ्वी, जमीन, धरणी, धरा, वसुंधरा |
| 14 | भेट | उपहार, नजराणा, पारितोषिक |
| 15 | भोजन | जेवण, आहार, खाणे |
| 16 | भक्त | उपासक, पुजारी, सेवक |
| 17 | भगिनी | बहीण, सहोदरा |
| 18 | भव्य | विशाल, शानदार, उत्तुंग, ऐटबाज |
| 19 | भागीदार | वाटेकरी, साथीदार, हिस्सेदार |
| 20 | भार्या | पत्नी, बायको, कांता, जाया |
| 21 | भाषण | वक्तृत्व, व्याख्यान, संभाषण |
| 22 | भिक्षुक | भिकारी, याचक, भिक्षेकरू |
| 23 | भीती | भय, धास्ती, दहशत, कापरे |
| 24 | भूक | क्षुधा, खाण्याची इच्छा |
| 25 | भूकंप | धरणिकंप, भूगर्भीय हादरा |
| 26 | भूल | विस्मृती, चूक, भ्रम |
| 27 | भेसूर | भयानक, भीतीदायक, विकृत |
| 28 | भोळा | निष्कपट, साधा, सरळ मनाचा |
अक्षर ‘म’ ने सुरू होणारे समानार्थी शब्द (46)
| क्र. | शब्द | समानार्थी शब्द |
|---|---|---|
| 1 | मोर | शिखी, मयूर, नीलकंठ, केळभ |
| 2 | महा | महान, मोठा |
| 3 | मेंदू | मगज, बुद्धी, अक्कल |
| 4 | मेळ | संयोग, संगम, मीलन, मिलाफ |
| 5 | मुलगी | कला, सुता, तनया, नंदिनी, दुहिता, तनुजा |
| 6 | मित्र | दोस्त, सखा, सवंगडी, सहचर, साथीदार, सुहृद, सोबती, स्नेही |
| 7 | मान्य | मंजूर, कबुल, संमत |
| 8 | माकड | वानर, मर्कट, कपि, शाखामृग |
| 9 | मच्छ | मासा, मत्स्य, मीन |
| 10 | महती | महत्तव, थोरपणा, मोठेपणा |
| 11 | मंगल | शुभ, पवित्र |
| 12 | महिना | मास |
| 13 | मदत | टेकू, सहकार्य, सहाय्य्य, साहाय्य |
| 14 | मार्ग | | वाट, पद्धत, दिशा |
| 15 | माता | आई, जननी, माय, माउली, जन्मदात्री |
| 16 | मस्तक | डोके, शीर, माथा, कपाळ |
| 17 | मन | चित्त, अंतःकरण, हृदय, मानस |
| 18 | मरण | मृत्यू, अंत, देहावसान, स्वर्गवास |
| 19 | महाल | राजवाडा, प्रासाद, भवन |
| 20 | मासा | मत्स्य, मीन |
| 21 | मेघ | ढग, घन, जलद, पयोधर, अंबुद, जलधर |
| 22 | मोक्ष | मुक्ती, निर्वाण, सद्गती, कैवल्य |
| 23 | मोद | आनंद, हर्ष, तोष, समाधान |
| 24 | मंडळ | समिती, सभा, संघटन, गट |
| 25 | मंथन | विचारमंथन, घुसळणे, चिंतन |
| 26 | ममता | माया, आपुलकी, वात्सल्य, प्रेम |
| 27 | मर्यादा | सीमा, हद्द, बंधन |
| 28 | मलिन | घाणेरडे, अस्वच्छ, मळलेले |
| 29 | मशगूल | व्यग्र, मग्न, तल्लीन, गढलेला |
| 30 | मस्करी | चेष्टा, थट्टा, विनोद |
| 31 | महसूल | कर, जकात, सारा |
| 32 | मातब्बर | श्रीमंत, प्रतिष्ठीत |
| 33 | मान | सन्मान, आदर, प्रतिष्ठा, गळा |
| 34 | माफी | क्षमा, दया, सूट |
| 35 | माळ | हार, माला, मालिका |
| 36 | मित्रता | मैत्री, सख्य, दोस्ताना, स्नेह |
| 37 | मुक्त | मोकळा, स्वतंत्र, बंधनरहित |
| 38 | मुद्रा | नाणे, चेहरा, शिक्का, छाप |
| 39 | मूर्ख | अडाणी, अक्कलशून्य, वेडा, बावळा |
| 40 | मूळ | आरंभ, उगम, पाया, बीज |
| 41 | मेहनत | श्रम, कष्ट, परिश्रम, सायास |
| 42 | मैत्री | सख्य, स्नेह, सोयरिक, दोस्ती |
| 43 | मोकळीक | स्वातंत्र्य, सवड, मुभा |
| 44 | मोती | मौक्तिक |
| 45 | मौन | शांतता, अबोला, मुकाट |
| 46 | म्हातारा | वृद्ध, वयस्कर, जेष्ठ |
अक्षर ‘य’ ने सुरू होणारे समानार्थी शब्द (15)
| क्र. | शब्द | समानार्थी शब्द |
|---|---|---|
| 1 | यहुदी | तापस, तपस्वी, साधक, योगी, मुनी, साधू |
| 2 | योद्धा | शूर, विक्रांत, भट, पराक्रमी अंडज, विहग, द्विज, खग, विहंगम |
| 3 | योध | वीर, लढवय्या, योद्धा |
| 4 | यातना | कष्ट, हाल, अपेष्टा |
| 5 | यहसान | कृपा, उपकार |
| 6 | यान | यान – जात, वर्ण, भेद, वर्ग |
| 7 | यत्न | प्रयत्न, खटपट, उद्योग, परिश्रम |
| 8 | यश | सफलता, सिद्धी, विजय, जय |
| 9 | युद्ध | लढा, संग्राम, रण, समर, झुंज, लढाई |
| 10 | युवती | तरुणी, नवयौवना |
| 11 | यशस्वी | यशवंत, विजयी |
| 12 | याचना | मागणी, विनंती, भीक, भिक्षा |
| 13 | यादी | सूची, नामावली, तक्ता |
| 14 | युक्ती | शक्कल, तोडगा, पेच, उपाय |
| 15 | योगदान | सहभाग, मदत, अर्पण |
अक्षर ‘र’ ने सुरू होणारे समानार्थी शब्द (25)
| क्र. | शब्द | समानार्थी शब्द |
|---|---|---|
| 1 | राजा | नरेंद्र, नरेश, नृप, नृपती, पृथ्वीपती., भूप, भूपती, भूपाल, महीपती, राव, लोक मुमीपाल, शय |
| 2 | राणी | अजराणी, पटरानी, बेगम, महिषी, राजपत्नी, राजी, सम्राज्ञी |
| 3 | राग | कोप, क्रोध, क्षोभ, चिड, त्वेष, रोष, संताप |
| 4 | रागीट | संतापी, कोपिष्ट, क्रोधी, तमासी |
| 5 | रम्य | सुंदर, सुरेख, रमणीय, मनोहर |
| 6 | रेखीव | सुंदर, सुबक |
| 7 | रहस्य | | गुपित, गूढ, गढ |
| 8 | रात्र | निशा, रजनी, यामिनी, रार्वरी, रात |
| 9 | राक्षस | दानव, दैत्य, असुर, निशाचर |
| 10 | रस्ता | वाट, मार्ग, पथ, सडक |
| 11 | रक्त | रुधिर, शोणित, अस्र |
| 12 | रूप | स्वरूप, सौंदर्य, चेहरा |
| 13 | रंग | वर्ण, छटा, रंगत |
| 14 | रक्षक | रक्षणकर्ता, राखणदार, पहारेकरी |
| 15 | रचना | घडण, निर्मिती, आकृती, मांडणी |
| 16 | रती | कामकला, प्रेम, मदनपत्नी |
| 17 | रत्न | मणी, हिरा, बहुमूल्य रत्न |
| 18 | रय | प्रजा, रयत, जनता |
| 19 | रसाळ | गोड, मधुर, चवदार |
| 20 | रास | ढीग, संचय |
| 21 | रिक्त | रिकामे, शून्य, रिकामटेकडा |
| 22 | रुबाब | तोरा, दिमाख, ऐट, डौल |
| 23 | रुची | चव, आवड, स्वाद |
| 24 | रूढी | प्रथा, परंपरा, चाल, रीत |
| 25 | रोग | आजार, व्याधी, विकार, दुखणे |
अक्षर ‘ल’ ने सुरू होणारे समानार्थी शब्द (14)
| क्र. | शब्द | समानार्थी शब्द |
|---|---|---|
| 1 | लघुता | कमीपणा, लहान |
| 2 | लता | वेल, वल्लरी, लतिका, वेली |
| 3 | लज्जत | रूची, स्वाद, गोडी, खुमारी |
| 4 | लक्ष्मी | रमा, कमला, इंदिरा, वैष्णवी, श्री, पद्माता |
| 5 | लढाई | युद्ध, समर, संग्राम, रण |
| 6 | लहान | छोटा, कोता, क्षुद्र, अल्प |
| 7 | लाज | शर्म, लज्जा, संकोच, भीड |
| 8 | लोक | जनता, प्रजा, रयत, माणसे |
| 9 | लबाड | धूर्त, कपटी, कावेबाज, भामटा |
| 10 | ललना | स्त्री, महिला, नारी, कामिनी |
| 11 | लाट | तरंग, लहर, उर्मी |
| 12 | लाभ | फायदा, नफा, श्रेय |
| 13 | लेखक | साहित्यिक, ग्रंथकार, निबंधकार |
| 14 | लोभ | हव्यास, हाव, लालसा, तृष्णा |
अक्षर ‘व’ ने सुरू होणारे समानार्थी शब्द (53)
| क्र. | शब्द | समानार्थी शब्द |
|---|---|---|
| 1 | वल्लरी | लता, वेल |
| 2 | वारा | अनिल, पवन, मरुत, मरूत, मारुत, वात, वायू, समीर, समीरण |
| 3 | विहार | क्रिडा, खेळ, सहलु |
| 4 | वानर | कपी, मर्कट, माकड, शाखामृग |
| 5 | विद्वान | कोविद, ज्ञानी, निष्णात, पंडित, बुद्धिवान, बुध, विज्ञ |
| 6 | वस्त्र | अंबर, कपडा, कापड, चीर, पट, वसन |
| 7 | वेश | पोशाख |
| 8 | व्याधी | रोग, आजार, संकट, आपत्ती, पीडा |
| 9 | वेदना | यातना, कळ, दुःख, व्यथा, शूळ, क्लेश, पीडा |
| 10 | वीज | विद्युत, विद्युल्लता, चपला, चंचला, तडित, बिजली, सौदामिनी |
| 11 | विश्वास | इमान, खात्री, निष्ठा, भरवसा, श्रद्धा |
| 12 | विजोड | विसंगत, विशोभित, बेडौल |
| 13 | विष्णू | अच्युत, केशव, गोविंद, नारायण, पद्मनाभ, पीतांबर, माधव, रमापती, रमेश, श्रीपती |
| 14 | विपुल | अमाप, पुष्कळ, भरपूर, मुबलक, सूप |
| 15 | वाळू | रेती, रज, कंकर |
| 16 | वखार | कोठार, गोदाम |
| 17 | व्यवस्था | तजवीज, तयारी, नियोजन, प्रबंध, बंदोबस्त, मांडणी, योजना |
| 18 | वेळ | समय |
| 19 | वाघ | व्याघ्र, शार्दूल |
| 20 | वाट | रस्ता, मार्ग, पथ, डगर |
| 21 | वाणी | बोली, भाषा, उद्गार, बोल |
| 22 | विचार | धारणा, मत, संकल्पना |
| 23 | विद्युत | वीज, चपला, तडिता, सौदामिनी |
| 24 | वृक्ष | झाड, तरू, द्रुम, पादप, अगम, विटप |
| 25 | विष | गरळ, हलाहल, कालकूट, माहूर |
| 26 | वचन | प्रतिज्ञा, कोल, आश्वासन |
| 27 | वरदान | आशीर्वाद, देणगी, कृपा |
| 28 | वर्णन | चित्रण, निवेदन, विवरण |
| 29 | वर्ष | साल, संवत्सर, वर्षभ्रमण |
| 30 | वसंत | वसंतऋतू, मधुमास, कुसुमाकर |
| 31 | वस्तु | चीज, साधन, साहित्य |
| 32 | वाटाघाटी | चर्चा, बोलणी, सल्लामसलत |
| 33 | वाद | भांडण, विवाद, मतभेद, तंटा |
| 34 | वारंवार | पुन्हा पुन्हा, नेहमी, सतत |
| 35 | विकलांग | अपंग, दिव्यांग, व्यंग असलेला |
| 36 | विकास | प्रगती, वाढ, भरभराट, उत्कर्ष |
| 37 | विघ्न | अडचण, संकट, अडथळा, खोडा |
| 38 | विचारवंत | चिंतक, तत्त्वज्ञ, मनीषी |
| 39 | विज्ञा | बुद्धिवान, विद्वान, हुशार |
| 40 | विजय | जय, यश, फत्ते |
| 41 | विनंती | प्रार्थना, अर्ज, विनवणी, अर्जव |
| 42 | विमान | खेचर, गगनगामी |
| 43 | विरोध | प्रतिकार, आडकाठी, विरोधभाव |
| 44 | विश्रांती | आराम, विसावा, उसंत |
| 45 | विषय | मुद्दा, बाब, प्रसंग, घटक |
| 46 | विस्तार | पसारा, फैलाव, व्याप्ती |
| 47 | वेतन | पगार, मानधन, मोबदला |
| 48 | वैभव | ऐश्वर्य, श्रीमंती, भरभराट |
| 49 | वैद्य | डॉक्टर, चिकित्सक, भिषक |
| 50 | व्यक्ती | माणूस, इसम, मनुष्य |
| 51 | व्यथा | वेदना, दुःख, क्लेश, यातना |
| 52 | व्यायाम | कसरत, अंगमेहनत, व्यायामशाळा |
| 53 | व्यापारी | सौदागर, सावकार, दुकानदार |
अक्षर ‘श’ ने सुरू होणारे समानार्थी शब्द (28)
| क्र. | शब्द | समानार्थी शब्द |
|---|---|---|
| 1 | शत्रु | अरी, रिपु, विपक्षी, दुष्मन |
| 2 | शीघ्र | सत्वर, जलद, त्वरीत, द्रुत, लवकर, अविलंब, तक्षण |
| 3 | शंकर | उमाकांत, चंद्रशेखर, त्रिनेत्र, नीळकंठ, भालचंद्र, महादेव, महेश, रुद्र, शिव, सांब |
| 4 | शहर | पूर, पुरी, नगर |
| 5 | शरम | लाज, लज्जा |
| 6 | शागीर्द | शिष्य, विद्यार्थी, चेला, अनुयायी |
| 7 | शिकस्त | पराजीत, पराभूत |
| 8 | शेतकरी | किसान, कृष, कृषक, कृषीक, कृषीवल, बळीराजा, भूमीपुत्र |
| 9 | श्रांत | दमलेला, थकलेला, कंटाळलेला, कष्टी |
| 10 | शांतता | | समाधान, सुख, निवांत |
| 11 | शत्रू | अरी, रिपू, वैरी, दुष्मन, विरोधक |
| 12 | शरीर | देह, काया, तनू, वपू, अंग |
| 13 | शाळा | विद्यालय, पाठशाळा, ज्ञानमंदिर |
| 14 | शेत | शिवार, वावर, मळा, क्षेत्र |
| 15 | शोभा | सुंदरता, सौंदर्य, रमणीयता, झळाळी |
| 16 | श्वास | उच्छ्वास, दम, प्राणवायू |
| 17 | शकुन | शुभचिन्ह, भविष्यसूचक खूण |
| 18 | शंका | संशय, संभ्रम, संकोच |
| 19 | शहाणा | हुशार, समंजस, सुजाण, चतुर |
| 20 | शांत | निवांत, स्तब्ध, गंभीर, सौम्य |
| 21 | शिकार | पारध, मृगया, सावज |
| 22 | शिक्षण | विद्या, अभ्यास, तालीम, ज्ञान |
| 23 | शिल्प | मूर्ती, कोरीव काम, पुतळा |
| 24 | शीतलता | थंडपणा, गारवा, शांतता |
| 25 | शुद्ध | पवित्र, निर्मळ, चोख, निष्पाप |
| 26 | शूर | पराक्रमी, वीर, बहादूर, धाडसी |
| 27 | शेवट | अखेर, अंत, समाप्ती, संपुष्ट |
| 28 | श्रम | कष्ट, मेहनत, परिश्रम |
अक्षर ‘स’ ने सुरू होणारे समानार्थी शब्द (69)
| क्र. | शब्द | समानार्थी शब्द |
|---|---|---|
| 1 | सफलता | यश, सिद्धी, संपादन |
| 2 | सत्य | खरी, खरी गोष्ट, खरे, यथार्थ, वास्तव |
| 3 | समस्या | अडचण, अडथळा, कठीणाई, गुंतागुंत, पेच, प्रश्न |
| 4 | सुंदर | देखणा, मनमोहक, मनोहर, रमणीय, सुरेख |
| 5 | सर्वोत्तम | श्रेष्ठ, उत्तम, उत्कृष्ट |
| 6 | सिंह | केसरी, पंचानन, मृगराज, मृगेंद्र, मृगेश, वनराज, शार्दूल |
| 7 | स्वर्ग | अमरावती, छाप, त्रिदिव, देवपुरी, देवलोक, नाळा, मुद्रा, शिक्का, सुरलोक |
| 8 | सोने | कनक, कांचन, सुवर्ण, हिरण्य, हेम |
| 9 | संपत्ती | अर्थ, आशय, ऐश्वर्य, दौलत, द्रव्य, धन, लक्ष्मी, वाम, वित्त, संपदा |
| 10 | सेवा | चाकरी, नोकरी, परिचर्या, शुश्रूषा |
| 11 | सर्प | विषधर, अहि, भुजंग, व्याल, तक्षक, उरंग |
| 12 | समाप्ती | पूर्णतहा, अंत, समापन, सांगता, पूर्वी |
| 13 | स्थिती | अवस्था, दशा, प्रसंग |
| 14 | सवलत | सूट |
| 15 | सुगंध | दरवळ, परिमळ, सुवास |
| 16 | संमती | संमती – अनुमती, मान्यता, सहमत, होकार, रूकार |
| 17 | सत्कार | आदर, आदरसत्कार, गौरव, मान सन्मान, मानमरातब, सत्कारमूर्ती, सन्मान |
| 18 | समुद्र | अंबुधी, अब्धी, अर्णव, उदधी, जलधी, दर्या, नीरराशी, पयोधी, रत्नाकर, समुद्र – सागर, सागर, सिंधू |
| 19 | सहयाद्री | सह्यपर्वत, सह्याचल, सह्यगिरी, सह्य |
| 20 | सूर्य | अर्क, आदित्य, चंडांशू, दिनकर, दिनमणी, दिवाकर, प्रभाकर, भानू, भास्कर, मित्र, रवि, रवी, सविता |
| 21 | साकर्य | सुलभता, सुकरपणा, सुकरता |
| 22 | सोहळा | उत्सव, जल्लोष, सण, समारंभ |
| 23 | सम्राट | बादशहा |
| 24 | संध्याकाळ | दिनांत, सांज, सायंकाळ |
| 25 | साप | सर्प, भुजंग, अहि, पन्नग, व्याळ, फणी, उरग |
| 26 | सरस्वती | शारदा, भारती, वाग्देवी, वीणापाणी, ब्राह्मी |
| 27 | सरोवर | तलाव, कासार, तळे, तटाक |
| 28 | स्त्री | महिला, नारी, ललना, कामिनी, अबला |
| 29 | संकट | आपत्ती, अरिष्ट, संकटकाळ, अडचण |
| 30 | संग्राम | युद्ध, लढाई, समर, रण |
| 31 | संघर्ष | झगडा, टक्कर, तंटा, चढाओढ |
| 32 | संतोष | आनंद, समाधान, मोद, हर्ष |
| 33 | संबंध | नाते, संदर्भ, संपर्क, जुळवणूक |
| 34 | संशय | शंका, संभ्रम, वहम, संशयभाव |
| 35 | संसार | प्रपंच, गृहस्थी, कुटुंब |
| 36 | सकाळ | प्रभात, उषा, पहाट, अरुणोदय |
| 37 | सच्चा | प्रामाणिक, खरा, निष्कपट |
| 38 | सज्जन | साधू, चांगला माणूस, सत्पुरुष |
| 39 | सतत | नेहमी, अखंड, निरंतर, अविरत |
| 40 | समज | जाणीव, बोध, आकलन, शहाणपण |
| 41 | समाधान | तृप्ती, संतोष, आनंद, सुख |
| 42 | समीप | जवळ, नजीक, सन्निध |
| 43 | सराव | अभ्यास, रियाज, परिपाठ, तालीम |
| 44 | सर्व | सगळे, समस्त, सकल, निखिल |
| 45 | सहकार्य | मदत, साहाय्य, एकजूट |
| 46 | सहानुभूती | कळवळा, दया, आत्मीयता, दयाभाव |
| 47 | साक्ष | पुरावा, गवाही, दाखला |
| 48 | साज | शृंगार, थाट, सजावट |
| 49 | साधन | उपकरण, हत्यार, मार्ग, माध्यम |
| 50 | सावध | जागृत, दक्ष, हुशार, खबरदार |
| 51 | साहाय्य | मदत, सहकार्य, टेकू |
| 52 | साहित्य | वाङ्मय, लेखन, साधनसामग्री |
| 53 | सुगम | सोपा, सरळ, सहज |
| 54 | सुटका | मुक्ती, मोक्ष, सोडवणूक |
| 55 | सुधा | अमृत, पियुष, संजीवनी |
| 56 | सुबक | रेखीव, सुंदर, देखणा, सुरेख |
| 57 | सुरक्षित | सलामत, संरक्षित, सुरक्षितता |
| 58 | सुरुवात | आरंभ, प्रारंभ, आदि, उपक्रम |
| 59 | सुवर्ण | सोने, कनक, हेम, कांचन |
| 60 | सुस्त | आळशी, मतिमंद, मंद, कुचर |
| 61 | सुख | समाधान, आनंद, चैन, स्वास्थ्य |
| 62 | सैन्य | सेना, फौज, लश्कर, दल |
| 63 | सोयरीक | नातेसंबंध, सोयरेधायरे, नातेगोते |
| 64 | स्मरण | आठवण, स्मृती, सुध |
| 65 | स्वच्छ | निर्मळ, शुद्ध, साफ, चोख |
| 66 | स्वतंत्र | मुक्त, मोकळा, स्वाधीन |
| 67 | स्वप्न | सुस्वप्न, मनोरथ, स्वप्नाळू |
| 68 | स्वभाव | प्रकृती, वृत्ती, खाक्या, मिजास |
| 69 | स्वार्थ | स्वतःचा फायदा, मतलब, खुदगर्जी |
अक्षर ‘ह’ ने सुरू होणारे समानार्थी शब्द (25)
| क्र. | शब्द | समानार्थी शब्द |
|---|---|---|
| 1 | हात | कर, पाणि, बाहू, भुजा, भूजा, हस्त |
| 2 | हिकिकत | जसे, सांगितले, कथा |
| 3 | हल्ली चालणे | मंदगती |
| 4 | हयगय | हेळसांड, दुर्लक्ष, ढिलाई, दिरंगाई |
| 5 | हर्ष | आनंद, मोद, आमोद, उल्हास |
| 6 | हिकमत | युक्ती, चातुर्य, मसलत, कावा |
| 7 | हुरुप | उत्साह, हुशारी, जोम |
| 8 | हैबन | दहशत, दरारा, धास्ती |
| 9 | हाक | साद |
| 10 | हद्द | सीमा |
| 11 | हत्ती | गज, कुंजर, करी, सारंग, वारण, नाग, द्विरद |
| 12 | हंस | मराळ |
| 13 | हृदय | अंतःकरण, मन, हिय्या, वक्ष |
| 14 | हित | कल्याण, भलाई, भले, लाभ |
| 15 | हंगाम | मोसम, ऋतू, काळ |
| 16 | हट्टी | दुराग्रही, हेकेखोर, हट्टवादी |
| 17 | हल्ला | आक्रमण, चढाई, धाड |
| 18 | हळवा | नाजूक, कोमल, भावनाप्रधान |
| 19 | हवा | वारा, पवन, वायू, समीर |
| 20 | हास्य | हसू, स्मित, हास्यविनोद |
| 21 | हिंमत | धैर्य, धाडस, छाती, बळ |
| 22 | हुकूम | आज्ञा, आदेश, फर्माव |
| 23 | हुशार | चतुर, चाणाक्ष, चलाख, निपुण, बुद्धिमान |
| 24 | हेतू | उद्देश, मतलब, साध्य, रोख |
| 25 | हौस | आवड, छंद, मौज, हौशी |
समानार्थी शब्दांवरील परीक्षेतील प्रश्नांचे स्वरूप कसे असते?
MPSC, इयत्ता १० वी SSC बोर्ड, पोलीस भरती व इतर परीक्षांमध्ये खालील तीन प्रमुख पद्धतींनी समानार्थी शब्दांवर प्रश्न विचारले जातात:
- १. थेट समानार्थी शब्द ओळखणे: उदा. ‘अश्व’ या शब्दाचा समानार्थी शब्द कोणता? (उत्तर: हय / घोडा).
- २. विसंगत (समानार्थी नसलेला) पर्याय निवडणे: उदा. खालीलपैकी कोणता शब्द ‘पाणी’ या शब्दाचा समानार्थी नाही? पर्याय: (A) जल, (B) नीर, (C) पय, (D) पावक. (उत्तर: D – पावक हा अग्नीचा समानार्थी शब्द आहे).
- ३. वाक्यातील संदर्भावरून समानार्थी शब्द शोधणे: वाक्यात अधोरेखित केलेल्या शब्दाचा योग्य पर्यायी शब्द निवडून वाक्य पुन्हा अर्थपूर्ण करणे.
- ४. गट ‘अ’ व गट ‘ब’ जोड्या जुळवा: चार शब्द व चार समानार्थी पर्यायांच्या जोड्या जुळवणे.
मराठी व्याकरण इतर महत्त्वाचे अभ्यास साहित्य
महासराववर मराठी व्याकरणाचे इतर सर्व घटक परिपूर्ण नोट्स व सरावासह उपलब्ध आहेत:
- समानार्थी शब्द ऑनलाइन सराव टेस्ट (MCQ Quiz सोडवा)
- मराठी वाक्यप्रचार व त्यांचे अर्थ (५५०+ यादी व PDF)
- मराठी म्हणी व त्यांचे अर्थ (२००+ यादी व PDF)
- मराठी विरुद्धार्थी शब्द (२५०+ यादी)
- संपूर्ण मराठी व्याकरण नोट्स (All Topics Guide)
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)
प्र. १. समानार्थी शब्द म्हणजे काय?
उत्तर: ज्या दोन किंवा अधिक शब्दांचा अर्थ एकच अथवा समान असतो, त्यांना समानार्थी शब्द (Synonyms) असे म्हणतात. उदा. आकाश = आभाळ, गगन, नभ.
प्र. २. स्पर्धा परीक्षेसाठी समानार्थी शब्दांचा अभ्यास कसा करावा?
उत्तर: केवळ शब्द वाचण्याऐवजी एका शब्दाचे सर्व पर्यायी शब्द एकत्र पाठ करावेत. त्यानंतर जुन्या प्रश्नपत्रिकांमधील वस्तुनिष्ठ (MCQ) प्रश्न सोडवून सराव करावा.
प्र. ३. MPSC आणि पोलीस भरतीत समानार्थी शब्दांवर किती प्रश्न विचारले जातात?
उत्तर: पोलीस भरती व सरळसेवा परीक्षेत मराठी व्याकरण विभागात समानार्थी शब्दांवर २ ते ४ गुण असतात, तर MPSC परीक्षेत १ ते ३ प्रश्न विचारले जातात.
प्र. ४. १० वी SSC बोर्ड परीक्षेत समानार्थी शब्दांचे महत्त्व काय?
उत्तर: इयत्ता १० वी मराठी प्रथम व द्वितीय भाषा कृतीपत्रिकेत व्याकरण व भाषिक अभ्यास विभागात समानार्थी शब्दांवर गुण निश्चित असतात.
प्र. ५. मराठी समानार्थी शब्द PDF मोफत कशी डाउनलोड करावी?
उत्तर: वरील लेखातील “मोफत PDF डाउनलोड करा” या बटणावर क्लिक करून तुम्ही ९००+ शब्दांची परिपूर्ण ३३ पानांची PDF थेट डाउनलोड करू शकता.
प्र. ६. ‘कमळ’ व ‘सूर्य’ या शब्दांचे प्रमुख समानार्थी शब्द कोणते?
उत्तर: कमळ = पंकज, अंबुज, नीरज, राजीव, पदम, नलिनी, सरोज. सूर्य = भास्कर, रवी, दिनकर, दिवाकर, भानू, प्रभाकर, सविता.
या भरतीची 100% तयारी करा महासराव सोबत!
महाराष्ट्र पोलीस भरती, तलाठी, MPSC व सर्व स्पर्धा परीक्षांसाठी मोफत टेस्ट सिरीज व विषयानुसार सराव प्रश्न आताच सोडवा.
सर्व भरतीचे अपडेट्स मोबाईलवर हवे आहेत?
आमच्या अधिकृत WhatsApp व Telegram ग्रुपमध्ये आजच सामील व्हा!
महासराव संपादकीय मंडळ - महाराष्ट्रातील स्पर्धा परीक्षा, पोलीस भरती, तलाठी, MPSC व सर्व सरकारी नोकरी भरतीचे अधिकृत व जलद अपडेट्स देणारी तज्ज्ञ टीम.
लेखकाचे सर्व लेख वाचा
6 प्रतिक्रिया (Comments)
वाचकांची मते