Panchayat Raj

Panchayat Raj MCQ in marathi : पंचायतराज वर वारंवार विचारले जाणारे प्रश्नोत्तरे 1) खालीलपैकी कोणाला स्थानिक स्वराज्य संस्थांचा जनक किंवा पितामह म्हणून ओळखले जाते? (1) लॉर्ड रिपन(2) लॉर्ड मेयो( 3 ) जी. डी. एच. कौल( 4 ) यापैकी नाही 2) खालीलपैकी योग्य पर्याय निवडा. (1) स्थानिक स्वराज्य संस्था या स्वायत्त संस्था असून त्यांची निर्मिती राज्याच्या … Read more

पोलीस पाटील माहिती मराठीमध्ये (Police Patil Information in Marathi) : पोलीस पाटील हे पद प्राचीन काळापासून चालत आलेलं आहे . त्या काळी हे पद गावातील शूर व कर्तृत्वान व्यक्तीकडे दिल्या जाई . शिवाजी महाराजांच्या काळापासून तसेच मोगलांच्या काळापासून पोलीस पाटील हे पद आस्तित्वात आले . भारतात प्राचीन काळापासून गावाचा कारभार पाहण्यासाठी ग्राम प्रमुख असायचा.ब्रिटिश काळात … Read more

VidhanParishad Information in Marathi • कलम-१७१ नुसार विधानपरिषदेच्या रचनेची तरतूद करण्यात आलेली आहे. • भारतात सध्या ७ घटकराज्यात विधानपरिषद अस्तित्वात आहे. (महाराष्ट्र, बिहार, कर्नाटक, जम्मू काश्मिर, तेलंगणा, उत्तरप्रदेश, आंध्रप्रदेश.) • महाराष्ट्राच्या विधान परिषदेची सदस्य संख्या ७८ इतकी आहे. • विधानपरिषद हे राज्य विधिमंडळाचे द्वितीय व वरिष्ठ सभागृह आहे. • कलम-१६९ नुसार घटकराज्यात विधानपरिषद असावी किंवा … Read more

• नगरपंचायत माहिती (Nagar Panchayat Mahiti) : १९९२-९३ साली झालेल्या ७४ व्या घटना दुरुस्तीमुळे नगरपंचायतीना घटनात्मक दर्जा प्राप्त होवून भारतीय राज्यघटनेच्या कलम २४३ मध्ये (क्यू) मध्ये तरतूद करण्यात आली. • नगरपंचायत अशा ठिकाणी निर्माण केल्या जातात की जो भाग पूर्णपणे ग्रामीण नाही व पूर्णपणे शहरीही नाही. अशा भागासाठी नगरपंचायत स्थापन करण्याचा अधिकार राज्य शासनाला असतो. … Read more

कलम(७९): नुसार भारतासाठी एक संसद असेल.संसदेचे राष्ट्रपती (कलम ५२) ,राज्यसभा कलम (कलम ८०) व लोकसभा (कलम ८१) यांचा समावेश होतो. राष्ट्रपती हा संसदेचा अविभाज्य असा घटक आहे,मात्र तो संसदेच्या कोणत्याही सभागृहाचा सभासद नसतो. कलम (९९) : संसदेच्या प्रत्येक नवनियुक्त सदस्याचा राष्ट्रपतींकडून पदग्रहणाची शपथ दिली जाते. संसदेची दोन सभागृह असतात. राज्यसभा : संसदेचे वरिष्ठ व द्वितीय … Read more

राष्ट्रपती विषयी थोडक्यात माहिती : • राष्ट्रपती हा भारताचा प्रथम नागरिक असून घटनेने त्याला ‘अग्रतेचा मान दिला आहे. • भारताच्या संविधानातील तरतुदीनुसार राष्ट्रपती हे सर्वोच्च राष्ट्रप्रमुख आहेत. • राष्ट्रपतींचे पद अतिशय सन्मानाचे आणि प्रतिष्ठेचे असून ते भारतीय प्रजासत्ताकाचे प्रतिनिधित्व करतात. • संविधानाने देशाची संपूर्ण कार्यकारी सत्ता राष्ट्रपतींना दिली आहे. • देशाचा राज्यकारभार राष्ट्रपतींच्या नावाने चालतो,असे … Read more

भारताचे प्रधानमंत्री आणि मंत्रिमंडळ यांची माहिती : कलम ७५(१) नुसार पंतप्रधानची तरतूद केली आहे. पंतप्रधानाची नियुक्ती राष्ट्र्पतींद्वारे होते. पंतप्रधान व त्यांचे मंत्रिमंडळ हे केंद्रीय कार्यकारी मंडळाचे घटक असतात. भारताने संसदीय शासनपद्धतीचा स्वीकार केला आहे. या पद्धतीत ‘घटनात्मक प्रमुख’ व ‘वास्तव कार्यकारी प्रमुख’ असे दोन प्रमुख कार्यरत असतात. राष्ट्रपती हे नामधारी घटनात्मक प्रमुख (de jure executive) … Read more

राज्यपालांची संपूर्ण माहिती : Rajyapal Sampurn Mahiti • राज्यपालांची संपूर्ण माहिती : राज्यपाल हा जनतेचे प्रतिनिधित्त्व करत नाही, तर तो राष्ट्रपतींचा प्रतिनिधी म्हणून कार्य करतो. • कलम १५३ नुसार प्रत्येक राज्यास एक राज्यपाल असेल,अशी तरतूद आहे. • कलम १५५ नुसार राज्यपालाची नियुक्ती करण्याचा अधिकार भारताच्या राष्ट्रपतींना आहे. • राष्ट्रपती राज्यपालांची नेमणूक करतात.त्यामुळे राज्यपाल हे केंद्र … Read more

विधानसभा हे विधिमंडळाचे कनिष्ठ व प्रथम सभागृह आहे.कलम १७० (१) नुसार प्रत्येक घटकराज्यात विधानसभेची तरतूद करण्यात आली आहे. विधानसभा कमीत कमी ६० व जास्तीत जास्त ५०० सदस्यांची मिळून बनलेली असते. पात्रता १) विधानसभा उमेदवार पात्रतेसाठी तो भारताचा नागरिक असावा २) उमेदवाराचे वय वर्ष २५ वर्ष पूर्ण असावेत. ३) संसदेने वेळोवेळी विहित केलेल्या अटींची त्याने पूर्तता … Read more

• उपराष्ट्रपती माहिती मराठीमध्ये (Uprashtrapati Information in Marathi) : भारतासाठी ‘उपराष्ट्रपती’ पदाची तरतूद कलम ६३ नुसार केली आहे. • भारताचे उपराष्ट्रपती हे केंद्रीय कार्यकारी मंडळाचे घटक असतात. • राष्ट्रपतींच्या अनुपस्थितीत उपराष्ट्रपती त्यांचे काम पाहतात. • भारताचे उपराष्ट्रपती हे पद अमेरिकेच्या उपराष्ट्रपती या पदावरून स्वीकारण्यात आले आहे. • कलम ६३ नुसार भारतासाठी ‘उपराष्ट्रपती’ पदाची तरतूद केली … Read more

लोकसभा माहिती (Lok Sabha Mahiti in Marathi) :लोकसभेच्या सभागृहात लोकांनी निवडून दिलेले प्रतिनिधी असतात, म्हणून त्याला लोकसभा म्हणतात.लोकसभा हे संसदेचे प्रथम व कनिष्ठ सभागृह आहे. इंग्लड आणि कॅनडाच्या कॉमन्स सभागृहाच्या धरतीवर भारतीय लोकसभेची निर्मिती केलेली आहे. लोकसभा सविस्तर माहिती (Lok Sabha Mahiti in Marathi) खालीलप्रमाणे आहे . लोकसभा माहिती : Lok Sabha Mahiti in Marathi … Read more

राज्यसभा संपूर्ण माहिती (Council of States) खालीलप्रमाणे आहे संसदेचे वरिष्ठ व द्वितीय सभागृह असे राज्यसभाला म्हंटले जाते. राज्यसभा संपूर्ण माहिती (Council of States) राज्यसभेची सदस्य संख्या : राज्यसभेची सदस्य संख्या (कलम ८० नुसार) एकूण सदस्य संख्या २५० असते. यापैकी घटक राज्यांच्या विधानसभांनी व केंद्रशासित प्रदेशांनी निवडून दिलेले जास्तीत २३८ सदस्य असतात ,तर वाङ्मय, शास्त्र, कला, … Read more

• पंचायत समिती माहिती (Panchayat Samiti in Marathi) : पंचायत समिती हा गटस्तरावर (तालुकास्तरावर) कार्यरत असणारा पंचायत राजचा घटक आहे. • ग्रामपंचायत व जिल्हा परिषद यामध्ये समन्वय साधणारा दुवा म्हणून पंचायत समितीस विशेष महत्त्व आहे. • गटविकास अधिकारी हा पंचायत समितीचा सचिव असतो. • महाराष्ट्र जिल्हा परिषद आणि पंचायत समिती अधिनियम १९६१, च्या कलम (५६) … Read more

• जिल्हा परिषदेबद्दल माहिती मराठीमध्ये (Zilla Parishad Information in Marathi) : जिल्हा परिषद हा पंचायत राजअंतर्गत जिल्हा पातळीवरील किंवा उच्च पातळीवर कार्यरत असणारा घटक असून त्रिस्तरीय पंचायत राज पद्धतीत या घटकास सर्वाधिक अधिकार प्राप्त झाले आहेत. • महाराष्ट्र जिल्हा परिषद आणि पंचायत समिती अधिनियम १९६१ मधील कलम (६) नुसार प्रत्येक जिल्ह्यास एक जिल्हा परिषदेची तरतूद … Read more

नगरपालिका विषयी माहिती : राज्यातील ज्या स्थानिक क्षेत्राची लोकसंख्या १५,००० हून कमी नसते व ३ लाखाहून आधिक नसते, अशा कोणत्याही स्थानिक क्षेत्रात नगरपालिका अस्तित्वात येते.तसेच 10,000 पेक्षा जास्त लोकसंख्या असलेल्या शहराच्या ठिकाणी नगरपालिकाची स्थापना केली जाते. नगरपालिकेचा रचना • नगरपालिकेच्या सदस्यांना ‘नगरसेवक’ असे म्हणतात. • नगरसेवकाच्या पात्रतेसाठी आवश्यक वयोमर्यादा २१ वर्ष लागते. • १९६५ च्या नगरपालिका कायद्यानुसार … Read more

गटविकास अधिकारी मराठी माहिती : BDO(Block Development Officer) Information in Marathi गटविकास अधिकारी मराठी माहिती : गटविकास अधिकारी (Block Development Officer) हा शासनाच्या ग्रामविकास खात्याचा अधिकारी असून त्याच्यावर नजिकचे नियंत्रण जिल्हा परिषदेच्या मुख्य कार्यकारी अधिकाऱ्याचे (CEO) असते. गटविकास अधिकारी हा राज्यशासन व पंचायत समिती तसेच जिल्हा परिषद व पंचायत समिती यांमधील दुवा आहे. • याशिवाय … Read more

ग्रामपंचायत सचिव (ग्रामसेवक) बद्दल संपूर्ण माहिती : Gramsevak Information in Marathi ग्रामपंचायत सचिव (ग्रामसेवक) बद्दल संपूर्ण माहिती (Gramsevak Information in Marathi): ग्रामसेवक हा ग्रामपंचायतीचा नोकर नसून तो चिटणीस म्हणून काम पाहतो. ग्रामपंचायतीचा कारभार पाहण्यासाठी ग्रामसेवकाची नेमणूक केली जाते. ग्रामसेवक हा ग्रामपंयातीचा सचिव असतो.तसेच शासकीयदृष्ट्या ग्रामसेवक हा जिल्हा परिषदेच्या ग्रामविकास खात्याचा वर्ग-३ मधील सेवक आहे. ग्रामपंचायत … Read more